Α. Μέγα, Διευθύντρια Γαλακτοκομικής Σχολής: Ευκαιρίες και κίνδυνοι διαβάζοντας τη λίστα του Taste Atlas

 Η Δρ Αλεξάνδρα Μέγα, Κτηνίατρος και Διευθύντρια της Γαλακτοκομικής Σχολής στα Ιωάννινα, σχολιάζει στο cibum την καλή επίδοση των ελληνικών τυριών στη λίστα του TasteAtlas με τα 50 καλύτερα τυριά παγκοσμίως.

Όπως διαβάσαμε πρόσφατα στο πολύ ενδιαφέρον άρθρο του Γιάννη Ζαμπετάκη στο cibum, στη λίστα του TasteAtlas με τα 50 καλύτερα τυριά στον κόσμο, η Ελλάδα έχει 13 τυριά στα πρώτα 50 και 4 στα πρώτα 10!

Στη συγκεκριμένη λίστα φιγουράρουν πολύ δημοφιλή τυριά, όπως το καλαθάκι Λήμνου, η γραβιέρα Νάξου, το μετσοβόνε, το κεφαλοτύρι, η γραβιέρα Κρήτης, το γαλοτύρι, το Σαν Μιχάλη, η κεφαλογραβιέρα, η κοπανιστή, το λαδοτύρι Μυτιλήνης, η ξινομυζήθρα Κρήτης, το κασέρι και το ανθότυρο, που, εκτός από τις καρδιές των Ελλήνων καταναλωτών, φαίνεται πως έχουν κατακτήσει και τις προτιμήσεις των καταναλωτών παγκοσμίως.

Ζητήσαμε ένα σχόλιο πάνω σε αυτό το – ομολογουμένως – εντυπωσιακό “πλασάρισμα¨των ελληνικών τυριών στη συγκεκριμένη λίστα, από την Δρ. Αλεξάνδρα Μέγα, Διευθύντρια της Γαλακτοκομικής Σχολής των Ιωαννίνων.

Το άρθρο της Δρ. Αλεξάνδρας Μέγα, στο cibum

“Σχετικά με την υψηλή θέση αρκετών παραδοσιακών τυριών στη λίστα της σελίδας taste atlas, αρχικά είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι είναι γνωστά και δημοφιλή, εκτός συνόρων, πολλά τυριά προστατευόμενης γεωγραφικής προέλευσης τα οποία παράγονται αναγκαστικά σε μικρή κλίμακα λόγω της περιορισμένης  έκτασης της περιοχής  που ανήκουν παραδοσιακά πχ το Καλαθάκι στη Λήμνο , το Σαν Μιχάλη στη Σύρο, η Κοπανιστή στις Κυκλάδες, κ.α. Συνήθως οι επιχειρήσεις που τα παράγουν είναι μικρές βιοτεχνίες, Αγροτικοί Συνεταιρισμοί ή κτηνοτρόφοι- ιδιοπαραγωγοί.

Είναι προϊόντα προορισμένα να ενισχύσουν τον γαστρονομικό τουρισμό του τόπου τους, και στη συνέχεια θα έπρεπε να κινηθούν σε εξειδικευμένες αγορές, σε τυροπωλεία, σε ”cheese and wine bar” κλπ. στα αστικά κέντρα της Χώρας και του εξωτερικού και να διεκδικήσουν υψηλές τιμές.

Παραγωγοί και αγρότες στις ακριτικές περιοχές της χώρας , θα έχουν μια καλή ανταμοιβή για να παραμείνουν εκεί, να ζήσουν και να παράγουν.

Άλλα από τα Ελληνικά τυριά που είναι στις υψηλές θέσεις της λίστας, ενώ είναι γνωστά και αγαπητά σε όλη την Ελλάδα, όπως για παράδειγμα το Κεφαλοτύρι, δεν έχουν κατοχυρωμένες προδιαγραφές και απειλούνται από την κατάχρηση της ονομασίας τους από τυριά εισαγωγής,  πολλές φορές από αγελαδινό γάλα, με γεύση που δεν έχει καμιά σχέση με αυτή που ο καταναλωτής «θυμάται» και επιζητά, αλλά με χαμηλότερη τιμή.

Και βέβαια πιο εύκολη φαίνεται η διαδρομή προς τις αγορές για προϊόντα όπως το Κασέρι, η  αγελαδινή Γραβιέρα Νάξου, η πρόβεια Γραβιέρα Κρήτης και άλλα τυριά ΠΟΠ της λίστας που παράγονται σε βιοτεχνικό και βιομηχανικό επίπεδο από περισσότερο έμπειρους και επαγγελματίες παραγωγούς και που πωλούνται σε όλη την Ελλάδα αλλά και κάποιες ποσότητες εξάγονται

Η Ελλάδα δεν πάσχει από εκλεκτά τυριά. Παρά τη μικρή της έκταση έχει ποικιλομορφία στο έδαφος , το κλίμα, το υψόμετρο, τη βλάστηση δηλαδή σε παράγοντες που επηρεάζουν τη γεύση στο γάλα και το τυρί. Επίσης κάθε τόπος έχει μακρά παράδοση στην τυροκομική τέχνη. Χρειάζονται όμως και πολλοί άλλοι παράγοντες για να φθάσουν τα προϊόντα αυτά στον καταναλωτή σε εσωτερικό και εξωτερικό, να τον πείσουν για την αυθεντικότητά τους  και  να κερδίσουν μια δίκαια τιμή.

Στη Γαλακτοκομική Σχολή υποδεχόμαστε μαθητές από όλη την Ελλάδα και διδάσκοντάς τους τις Σύγχρονες Αρχές της Παραδοσιακής Τυροκομικής Τέχνης έχουμε την ικανοποίηση να διαπιστώνουμε ότι επιστρέφοντας στον τόπο τους προοδεύουν και αποτελούν παράγοντες ανάπτυξης της κτηνοτροφίας και του αγροδιατροφικού τομέα.”

Σχετικά με την Γαλακτοκομική Σχολή Ιωαννίνων

Το  1916  χάρη  στις  προσπάθειες  του  Ηπειρώτη  γεωπόνου  Νικόλαου  Ζυγούρη  ιδρύθηκε  στα  Ιωάννινα  το  πρώτο  πρακτικό  σχολείο  με  αντικείμενο  αποκλειστικά  την  τυροκομία

Το  1932  το  τυροκομικό  σχολείο  μετονομάστηκε  σε  πρακτική  Γαλακτοκομική  σχολή  Ιωαννίνων . Μετά  από  αλλαγές  στην ονομασία της  λειτούργησε  ως  Επαγγελματική  Σχολή Δευτεροβάθμιας  εκπαίδευσης  ως το 2021 και πλέον λειτουργεί ως ΔΙΕΚ του  ΥΠΑΑΤ με ευθύνη του ΕΛΓΟ  «ΔΗΜΗΤΡΑ»

Ο κόσμος τη γνωρίζει απλά σα «ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ».

Έχοντας  διανύσει περισσότερο  έναν  αιώνα  λειτουργίας  η  Γαλακτοκομική  Σχολή  έχει  συνδέσει  το  όνομά  της  με  την  ανάπτυξη  της  γαλακτοκομίας  και  τυροκομίας  στη  χώρα  μας . Στη σχολή πρωτοδιδάχτηκε και  εξελίχθηκε η τεχνολογία παρασκευής της Γραβιέρας . Οι  μαθητές  της  Σχολής  προέρχονται  απ’ όλη  την  Ελλάδα, Κύπρο, ακόμα  και  από  άλλες  χώρες  και μεταφέρουν στη σχολή την τυροκομική παράδοση της περιοχής τους.

 Η εκπαίδευση και η εξάσκηση των μαθητών  γίνεται σε επαγγελματικές εγκαταστάσεις, τόσο στα χημικά και μικροβιολογικά εργαστήρια αλλά  κυρίως στο τυροκομείο και στο εργαστήριο γαλακτοκομικών προϊόνωτν  της Σχολής.   Η  επαρκής πρακτική εξάσκηση των μαθητών αποτελεί ένα μοναδικό προνόμιο και σημαντικό λόγο της  άμεσης επαγγελματικής αποκατάστασης των αποφοίτων  της σχολής

Οι μαθητές μας καθημερινά παραλαμβάνουν το φρεσκοαρμεγμένο γάλα, αγελαδινό πρόβειο και γίδινο,  από γειτονικές φάρμες , μαθαίνουν να παράγουν τυριά ΠΟΠ, παραδοσιακά τυροκομικά και γαλακτοκομικά προϊόντα, προϊόντα που ανταποκρίνονται στις σύγχρονες τάσεις της αγοράς με λιγότερο αλάτι, με χαμηλά λιπαρά,  με προσθήκη υπερτροφών κλπ.

Εκτός της παραγωγικής διαδικασίας η εκπαίδευση τους ολοκληρώνεται με την συμμετοχή τους σε  κάθε δραστηριότητα που θα αντιμετωπίσουν σαν επαγγελματίες όπως τις εξετάσεις καταλληλότητας του γάλακτος, την επιλογή και χρήση καλλιεργειών εκκίνησης, τον επαγγελματικό καθαρισμό του χώρου και των σκευών, την συσκευασία και επισήμανση των προϊόντων κ.α. Προϋπόθεση της γόνιμης  πρακτικής εξάσκησης είναι η  θεωρητική κατάρτιση και η συνεχής ανατροφοδότηση θεωρίας – πράξης σε όλη τη διάρκεια των σπουδών τους. 

Διοργανώνουμε επίσης διαλέξεις  από ειδικούς, επιστήμονες, εκπροσώπους εταιριών, ερευνητές, εκπροσώπους δημόσιων φορέων , που προσθέτουν στα ερεθίσματα και τις γνώσεις των μαθητών μας ό,τι νεώτερο αφορά την παραγωγή, παρουσίαση και εμπορία των γαλακτοκομικών και τυροκομικών προϊόντων.

Οι απόφοιτοι της Σχολής με τις γνώσεις και την πείρα που αποκτούν μεταφέρουν στον τόπο τους, αλλά και σε άλλα μέρη την τέχνη της τυροκομίας, συνδυάζουν την παράδοση με την επιστημονική  κατάρτιση και τις νέες τάσεις, μετατρέποντας τις μικρές οικογενειακές μονάδες παραγωγής γαλακτοκομικών προϊόντων σε σύγχρονα τυροκομεία ή συνεταιριστικές επιχειρήσεις .

Η  διάρκεια  φοίτησης  στη  σχολή  είναι  δυο έτη.  Η  διαμονή  και  η  σίτιση  παρέχεται  στη  σχολή  δωρεάν .

Συμμετέχουμε στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο FACEnetwork των μικρών τυροκομείων και των κτηνοτρόφων-οικοτεχνών https://www.face-network.eu/members

Συμμετέχουμε σε πρόγραμμα Interreg Ελλάδας – Αλβανίας με τίτλο  “CheeseCult Ο Δρόμος του Τυριού ως καινοτόμος κινητήριος δύναμη πολιτιστικής κληρονομιάς για την ανάπτυξη του αγροτουρισμού στη διασυνοριακή περιοχή” στα πλαίσια του οποίου διαμορφώθηκε  στη Σχολή Εκθεσιακό Κέντρο παρουσίασης παραδοσιακής τυροκομίας με τη βοήθεια τεχνολογίας 3D βίντεο.

Όλα όσα πρέπει να ξέρετε για τις πρώτες βοήθειες για πνιγμό από φαγητό

 Οι γιορτινές μέρες χαρακτηρίζονται από τις πολυπληθείς συναθροίσεις και τα πλούσια τραπέζια που τις συνοδεύουν. Δεν είναι όμως λίγες οι φορές, που το εορταστικό κλίμα χαλάει, από ένα απρόσμενο γεγονός, όπως ο πνιγμός από το φαγητό.

Σας παραθέτουμε λοιπόν κάποιες πολύ χρήσιμες συμβουλές, από το εγχειρίδιο πρώτων βοηθειών του ΕΚΑΒ, για το πώς θα εντοπίσετε ένα πιθανό θύμα, μέχρι το πώς θα βοηθήσετε να σωθεί, σε απλά και κατανοητά βήματα.

Η Ελληνική δύναμη στην τυροκομία

Στη λίστα με τα 50 καλύτερα τυριά στον κόσμο τα Ελληνικά – 2ο το Καλαθάκι Λήμνου, 3η η Γραβιέρα Νάξου και ακολουθούν άλλα 11

Του Γιάννη Ζαμπετάκη*

Πριν λίγες μέρες δόθηκε στη δημοσιότητα η παρακάτω λίστα με τα 50 καλύτερα τυριά στον κόσμο. Η Ελλάδα έχει 12 τυριά στα πρώτα 50 και 4 στα πρώτα 10!

Τα Ελληνικά τυριά είναι απολύτως ανταγωνίσιμα, τόσο οργανοληπτικά όσο και διατροφικά, σε παγκόσμια κλίμακα.

Θα πρέπει να κινηθούμε συντεταγμένα παραγωγοί και σύμβουλοι επιχειρήσεων ώστε να δυναμώσουμε τις εξαγωγές των Ελληνικών τυριών.

Είναι κρίμα να μην υπάρχουν πιο πολλά ΠΟΠ τυριά στα Ευρωπαϊκά σουπερμάρκετ.

Ε… όχι και τέτοιο γλύκισμα…

 

Οι ελληνικές εταιρείες πρέπει να προσέχουν τι κερνάνε…

Του Γιάννη Ζαμπετάκη*

Πριν λίγες μέρες, πέταξα με την αγαπημένη μου εταιρεία, Aegean Airlines, στην πατρίδα. Στην πτήση της επιστροφής, ήταν όλα τέλεια, το service, η ευγένεια, το κρασί (Ορεινός ήλιος από την οινοποιία Σεμέλη), το μπαγκετάκι. Όλα, εκτός…από το γλύκισμα.

Η μόνη κακοφωνία ήταν το γλύκισμα. Όχι, δεν έχω κάτι εναντίον της KitKat, είναι ένα εξαίσιο προϊόν. Αλλά μια Ελληνική αεροπορική εταιρεία είναι ένας από τους καλύτερους πρεσβευτές για να προωθήσει Ελληνικές γεύσεις και αρώματα.

Γιατί να μην προσφέρεται ένα λουκούμι ή παστέλι;

Έτσι, οι επιβάτες θα μάθουν και άλλα Ελληνικά τρόφιμα αλλά και θα θυμούνται το ταξίδι με 100% Ελληνικές γεύσεις!

See you soon on board, Aegean Airlines! Αυτή την φορά, ελπίζω με Ελληνικό γλύκισμα.

*O Γιάννης Ζαμπετάκης είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Χημείας Τροφίμων, 

Πρόεδρος του τμήματος Βιολογικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Λίμερικ στην Ιρλανδία 

και “παίζει” πάντα Αριστερό Εξτρέμ.

Aιφνιδιαστικοί έλεγχοι: Παντού εκτός από την Ελλάδα…

Η υποστελέχωση του ΕΦΕΤ δεν συνιστά άλλοθι για μη ικανοποιητικούς σε αριθμό και σε αποτελεσματικότητα, ελέγχους

Του Γιάννη Ζαμπετάκη*

H είδηση όπως την διαβάσαμε στο cibum.gr: FSAI: Αιφνιδιαστικοί έλεγχοι με στόχο την επισήμανση του κρέατος – Πληθώρα παρατυπιών

“Όπως ενημερώνει η FSAI (Food Safety Authority Ireland) στη σχετική ανακοίνωση, έχουν εκδοθεί εκθέσεις διορθωτικών μέτρων σε όλες τις επιχειρήσεις τροφίμων στις οποία διαπιστώθηκε μη συμμόρφωση. Κατά τη διάρκεια του ελέγχου παρατηρήθηκαν ορθές πρακτικές, συμπεριλαμβανομένων των τακτικών δοκιμών ανάλυσης DNA, της επιλεκτικής χρήσης σύντομων αλυσίδων εφοδιασμού για συστατικά κρέατος και της διατήρησης ψηφιακών αρχείων ετικετών, εμπορικών εγγράφων και αρχείων ιχνηλασιμότητας. Ο έλεγχος οδήγησε σε δέκα επίσημα μέτρα επιβολής από την επιθεώρηση τροφίμων ή το FSAI κατά έξι επιχειρηματιών τροφίμων. Έγιναν επίσης περίπου 14 συστάσεις για την ενίσχυση της συμμόρφωσης με τη νομοθεσία για τα τρόφιμα, συμπεριλαμβανομένης της εντολής προς τις επιχειρήσεις να διασφαλίσουν ότι τα τρόφιμα επισημαίνονται με ακρίβεια. Μια άλλη σύσταση ανέφερε ότι η συμμόρφωση με τις απαιτήσεις ιχνηλασιμότητας θα πρέπει να βελτιωθεί και ότι οι επιχειρήσεις τροφίμων θα πρέπει να αξιοποιήσουν τους πόρους για να τις βοηθήσουν. Συνιστάται επίσης στις επιχειρήσεις τροφίμων να ελαχιστοποιούν τη σπατάλη τροφίμων εξετάζοντας κατά πόσον θα πρέπει να εφαρμόζεται ημερομηνία «λήξης» ή «καλύτερη πριν» στις ετικέτες των προσυσκευασμένων κατεψυγμένων τροφίμων. Η Δρ Pamela Byrne, Διευθύνουσα Σύμβουλος της FSAI, υπενθύμισε στις επιχειρήσεις τροφίμων ότι η διασφάλιση των νομικών απαιτήσεων επισήμανσης και ιχνηλασιμότητας είναι καίριας σημασίας για τη διασφάλιση της υγείας και των συμφερόντων των καταναλωτών. Το FSAI έχει τη συνολική ευθύνη για την επιβολή της νομοθεσίας για τα τρόφιμα στην Ιρλανδία. Διενεργεί στοχευμένους ελέγχους των επιχειρήσεων τροφίμων για να καθορίσει το επίπεδο συμμόρφωσης με την ισχύουσα νομοθεσία για τα τρόφιμα και την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής της. Αυτός ο στοχευμένος έλεγχος διενεργήθηκε μεταξύ Αυγούστου 2021 και Μαρτίου 2022”.

Παρόμοιες εξελίξεις συμβαίνουν και στην Πορτογαλία!

“ΠΥΡΕΤΟΣ” ΕΛΕΓΧΩΝ ΣΤΗ 

ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ – ΚΑΤΑΣΧΕΣΕΙΣ

 

ΜΕΓΑΛΩΝ ΠΟΣΟΤΗΤΩΝ

 

ΚΡΕΑΤΟΣ ΚΑΙ ΚΡΑΣΙΟΥ!

Τις τελευταίες εβδομάδες, η Αρχή Τροφίμων και Οικονομικής Ασφάλειας – ASAE της Πορτογαλίας πραγματοποίησε επιχείρηση επιθεώρησης με στόχο την επαλήθευση των συνθηκών αποθήκευσης των τροφίμων σε εταιρείες χονδρικής, που βρίσκονται στην επαρχία της Μπράγκα. Στο πλαίσιο της επιχείρησης, διαπιστώθηκε από τους ελεγκτές ότι μια εταιρεία πουλούσε στο κοινό, προϊόντα ζωικής προέλευσης κατεψυγμένα και παράτυπα, και δρομολογήθηκε κατάσχεση 116 κιλών προϊόντων κρέατος, που θεωρήθηκαν ακατάλληλα για κατανάλωση.

Τώρα που έχει ξεκινήσει η τουριστική περίοδος, ο Ελληνικός ΕΦΕΤ σε πόσους αιφνιδιαστικούς και στοχευμένους ελέγχους έχει προχωρήσει στο πρόσφατο χρονικό διάστημα; Και ποιες επιχειρήσεις έχουν ελεγχθεί;

Όλοι μας αποδεχόμαστε ότι ο ΕΦΕΤ είναι υποστελεχωμένος όπως δήλωσε ο πρόεδρός του στο cibum.gr πριν από 2 μήνες. Aλλά δεν θα πρέπει αυτό να είναι άλλοθι για μη ικανοποιητικούς (τόσο σε αριθμό όσο και σε βάθος) ελέγχους…

new paper from our group: Fermentation Enhances the Anti-Inflammatory and Anti-Platelet Properties of Both Bovine Dairy and Plant-Derived Dairy Alternatives

Figure 1. The anti-inflammatory and anti-platelet potency of bioactive PL (A), TL (B), and NL (C) from fermented and non-fermented plant-derived dairy alternatives, versus bovine milk and yogurt. The anti-inflammatory and anti-platelet potency of lipid bioactives from all samples were assessed against human platelet aggregation induced by the inflammatory and thrombotic mediator PAF (anti-PAF effects in blue bars) or by a classic platelet agonist, ADP (anti-ADP effects in yellow bars). Results are expressed as means of the IC50 values (half-maximal inhibitory concentrations) in µg of lipid extract in the aggregometer cuvette that causes 50% inhibition of PAF/ADP-induced platelet aggregation (the lower the IC50 value for a lipid extract the higher its inhibitory effect against the specific agonist of platelet aggregation). * Denotes statistically significant difference (p < 0.05) when the strongest anti-PAF potency (IC50 value) of the most bioactive lipid extracts were compared with those of all the other samples. # Denotes statistically significant difference (p < 0.05) when the intermediate anti-PAF effects of the PL bioactives from the samples assessed were compared with those showing the lowest anti-PAF effects. † Denotes statistically significant difference (p < 0.05) when the anti-PAF potency (IC50 values against PAF) of the lipid bioactives from a sample was compared to its anti-ADP potency (IC50 values against ADP) of the same sample. Abbreviations: PL: polar lipids; TL: total lipids; NL: neutral lipids; PAF: platelet-activating factor; ADP: adenosine 5′ diphosphate; CPBM: Commercially Purchased Bovine Milk; HMFBM: Homemade Fermented Bovine Milk (Homemade Yogurt); CPFBM: Commercially Purchased Fermented Bovine Milk (Commercially Purchased Yogurt); HMAD: Homemade Almond Drink; CPAD: Commercially Purchased Almond Drink; HMFAD: Homemade Fermented Almond Drink; CPFAD: Commercially Purchased Fermented Almond Drink; HMCD: Homemade Coconut Drink; CPCD: Commercially Purchased Coconut Drink; HMFCD: Homemade Fermented Coconut Drink; CPFCD: Commercially Purchased Fermented Coconut Drink; HMRD: Homemade Rice Drink; CPRD: Commercially Purchased Rice Drink; HMFRD: Homemade Fermented Rice Drink.

===========================================================================

Glenn-Davi K, Hurley A, Brennan E, Coughlan J, Shiels K, Moran D, Saha SK, Zabetakis I, Tsoupras A

 (2022) Fermentation enhances the anti-inflammatory and anti-platelet properties of both bovine dairy and

 plant-derived dairy alternatives. Fermentation 8 292.

 

Abs: Within the present study, the effects of fermentation on the anti-inflammatory and anti-platelet properties of both homemade and commercially purchased bovine dairy and almond, coconut, and rice-based dairy alternatives were evaluated. The extracted total lipids (TL) from homemade and commercially- purchased fermented and unfermented bovine, almond, coconut, and rice-based products were further separated into their neutral lipids (NL) and polar lipids (PL) fractions by counter current distribution. The TL, PL, and NL of each sample were assessed in human platelets against the inflammatory and thrombotic mediator, platelet-activating factor (PAF), and the well-established platelet agonist, adenosine 5′ diphosphate (ADP). In all samples, the PL fractions showed significantly stronger inhibitory effects against human platelet aggregation induced by PAF or ADP, in comparison to the TL and NL, with higher specificity against PAF. PL of all fermented products (bovine yogurt and fermented dairy alternatives from almond, rice, and coconut), exhibited the strongest anti-inflammatory and anti-platelet potency, in comparison to PL from their initial pasteurized materials (bovine milk and rice, almond, and coconut-based dairy alternative drinks). PL of the pasteurized rice-based drink and, especially PL from the novel homemade rice-based fermented product (HMFRD), showed the strongest anti-PAF and anti-ADP potency compared to all samples, with anti-PAF activity being most potent overall. The unfermented pasteurized coconut-based drink showed the lowest anti-inflammatory and anti-platelet potency, and the bovine and almond-based fermented products showed an intermediate effect. Further lipidomics with LC-MS analysis of all these PL fractions revealed that fermentation altered their fatty acid content in a way that decreased their degree of saturation and increased the content of unsaturated fatty acids, thus providing a rationale for the stronger anti-inflammatory and anti-platelet potency of the more unsaturated PL fractions of the fermented products. This study has shown that fermentation alters the fatty acid content and the bio-functionality of the PL bioactives in both fermented bovine dairy and plant-based dairy alternatives, and subsequently improved their anti-inflammatory and anti-platelet functional properties.

the full paper is here

Όταν ο ήλιος στέκεται στον ουρανό…

 

Τι σηματοδοτεί το θερινό ηλιοστάσιο

Του Γιάννη Ζαμπετάκη*

Αύριο 21 Ιουνίου, θα έχουμε την πιο μεγάλη μέρα του χρόνου και το ξεκίνημα του καλοκαιριού.

Ας δούμε όμως τι γίνεται στα ηλιοστάσια.

Αυτά ισοδυναμούν με τον Ήλιο να βρίσκεται στο βορειότερο ή νοτιότερο (ετήσιο) του ουρανού που βρίσκεται ποτέ το μεσημέρι, όπως εμφανίζεται σε εμάς πάνω στην επιφάνεια της Γης. Για περιοχές της Γης εκτός των Τροπικών (δηλαδή με γεωγραφικό πλάτος μεγαλύτερο από 23.5 μοίρες ή μικρότερο από -23.5 μοίρες), τα ηλιοστάσια είναι επίσης οι ημέρες κατά τις οποίες ο Ήλιος φτάνει το ψηλότερο (θερινό ηλιοστάσιο) ή το χαμηλότερο σημείο (χειμερινό ηλιοστάσιο) που έχει το μεσημέρι στη διάρκεια ενός χρόνου.

Η ημέρα του ηλιοστασίου είναι είτε η μεγαλύτερη (το Καλοκαίρι-Θερινό ηλιοστάσιο) είτε η μικρότερη (το Χειμώνα-Χειμερινό ηλιοστάσιο) μέρα του έτους για όλες τις περιοχές της γης εκτός από τους Τροπικούς.

Η λέξη προέρχεται από το «ήλιος» και το «στέκομαι»/«στάση» επειδή κοντά στα ηλιοστάσια (λίγες ημέρες πριν ή μετά) ο Ήλιος φαίνεται να επιβραδύνει τη φαινομενική κίνησή του προς τα βόρεια ή προς τα νότια, μέχρι που την ημέρα του ηλιοστασίου αυτή η κίνηση μηδενίζεται και αντιστρέφεται. Εξίσου ορθό ετυμολογικώς είναι και το συνώνυμο «ηλιοτρόπιο». 

Στην Αγγλία, στο ονομαστό Stonehenge, η ημέρα των ηλιοστασίων είναι μοναδική μιας και μόνο δυο φορές το χρόνο ο ήλιος ανατέλλει (στο θερινό ηλιοστάσιο) και δύει (στο χειμερινό ηλιοστάσιο) ακριβώς πάνω από το Heel λίθο και λάμπει στο κέντρο του κύκλου.

Το ξεκίνημα του καλοκαιριού σηματοδοτεί την εποχή που έχουμε πιο πολλά φρούτα εποχής και αν συνδυάσουμε την διατροφή μας με τα καιρικά δεδομένα και τα εποχιακά φρούτα και λαχανικά τότε μπορούμε και να βελτιώσουμε την διατροφή μας αλλά και να καταναλώνουμε πιο γευστικά τρόφιμα.

«Πράσινα» λάδια και όχι πρασιν’ άλογα

 

Το… “πρασίνισμα” με την καλή έννοια…

Του Γιάννη Ζαμπετάκη*

Μια σημαντική είδηση διαβάσαμε πριν από λίγες μέρες στο cibum.gr σχετικά με μια εταιρεία που παράγει λάδια σε εργαστηριακή κλίμακα με μηδενικό αποτύπωμα σε διοξείδιο του άνθρακα (CO2).

Η εταιρεία χρησιμοποιεί ζυμομύκητες, οι οποίοι τρέφονται με σάκχαρα από βιομηχανικά και γεωργικά απόβλητα, όπως η μελάσα ή άλλες βιομάζες. Μετά την κατανάλωση αζώτου και φωσφορικών αλάτων ειδικότερα, σταματάει η ανάπτυξη και σχηματίζονται λιπίδια με τον υπόλοιπο πλεονάζοντα άνθρακα. Αυτά τα λιπίδια μπορούν στη συνέχεια να απομονωθούν και, ανάλογα με τον τύπο της ζύμης, είναι πολύ παρόμοια με πολλά φυτικά έλαια. Κανονικά, το CO2 παράγεται κατά τη διάρκεια της ζύμωσης. Αλλά και εδώ, όπως αναφέρει το ΒeΥourPilot, η ομάδα έχει βρει μια φιλική προς το κλίμα λύση, και όπως δηλώνουν τα στελέχη της, αναπτύσσουν μια παγκοσμίως μοναδική τεχνολογία που καθιστά ολόκληρη τη διαδικασία παραγωγής ουδέτερη ως προς το CO2, ενώ σύντομα αναμένεται να την κατοχυρώσουν με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας.

Αυτή η ιστορία είναι ένα εξαίσιο παράδειγμα του πώς μπορούμε να πρασινίσουμε την παραγωγή πρώτων υλών και ειδικά ελαίων. Τα θετικά αποτελέσματα για το περιβάλλον είναι σημαντικά. Θα μειωθεί έτσι η αποψίλωση τροπικών δασών για την παραγωγή φοινικελαίου. Ας μην ξεχνάμε ότι το φοινικέλαιο χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη σε πολλά τρόφιμα και είναι λοιπόν μια μεγάλη αγορά για τα νέα «πράσινα» λάδια.

Απειλές ολούθε…

 Όσο πιο μικρό τόσο πιο… επικίνδυνο!

Του Γιάννη Ζαμπετάκη*

Τα μικροπλαστικά είναι μικροσκοπικά σωματίδια που αποτελούνται από πολυμερή. Δεν βιοδιασπώνται και έτσι ρυπαίνουν σιγά σιγά όλο τον πλανήτη μας.

Μικροπλαστικά έχουν βρεθεί στα Ιμαλάια αλλά και στα πιο βαθειά σημεία των ωκεανών μας.

Ένα πρόσφατο άρθρο στον Guardian έφερε στο φως άλλο ένα κίνδυνο από αυτά τα σωματίδια. Η ελλειπής διαχείριση των αποβλήτων οδηγεί στο να έχουμε στα γεωργικά απόβλητα που χρησιμοποιούνται στον ψεκασμό των αγρών περισσότερα μικροπλαστικά. Επίσης, σε πολλά λιπάσματα υπάρχουν μικροπλαστικά που επιμολύνουν την διατροφική αλυσίδα.

Πρόκειται για ένα τεράστιο τοξικολογικό πρόβλημα που επηρεάζει την ανθρώπινη υγεία μιας και τα μικροπλαστικά ζουν για…πάντα.

Η Μεσογειακή διατροφή υιοθετείται περισσότερο από τους Έλληνες της Διασποράς- Του Γ. Ζαμπετάκη

Οι Έλληνες μετανάστες θεωρούν την Μεσογειακή Διατροφή πολιτιστική κληρονομιά – Μελέτη του Mediterranean Islands Study (MEDIS) για την αξία της Μεσογειακής Διατροφής για τους Έλληνες που ζουν στην Ελλάδα και τους Έλληνες του εξωτερικού

Του Γιάννη Ζαμπετάκη*

Ακούμε καθημερινά για την αξία της Μεσογειακής Διατροφής (ΜΔ) αλλά δεν γνωρίζουμε πολλά για την αξία της σε σχέση με την γήρανση των ανθρώπων. Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις μιας διατροφής είναι αυτό που πρέπει να μας απασχολεί τόσο ερευνητικά αλλά και στο σύγχρονο επιχειρείν. Η διατροφή μας μπορεί να έχει θετικές ή αρνητικές επιδράσεις σε βάθος χρόνου.

Ένα εξαιρετικό άρθρο σχετικά με την αξία της ΜΔ δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Nutrition and Health (συνημμένο μπορείτε να βρείτε όλο το άρθρο) από μια ομάδα Ελλήνων ερευνητών.

Ο αριθμός των ανθρώπων άνω των 65 ήταν 43,1 εκατομμύρια το 2012 και αυτός ο αριθμός αναμένεται να φτάσει τα 83,7 εκατομμύρια το 2050. Οι πιο πολλοί άνθρωποι άνω των 65 ετών πάσχουν από μια χρόνια ασθένεια (π.χ. καρδιαγγειακά, υπέρταση, διαβήτη, εγκεφαλικό ή καρκίνο) ενώ το 77% αυτών πάσχουν από δύο χρόνιες ασθένειες.

Ο σκοπός της μελέτης αυτής είναι να συσχετισθούν τα επίπεδα προσκόλλησης στη ΜΔ για τους Έλληνες που ζουν στην Ελλάδα (Greek living in Greece, GG) και για τους Έλληνες που ζουν στο εξωτερικό (Greeks living abroad, GA). Η μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε περιελάμβανε την μελέτη μιας σειράς ανθρωπομετρικών, κλινικών, ψυχολογικών, κοινωνικοδημογραφικών και διατροφικών παραμέτρων.

Η Mediterranean Islands (MEDIS) μελέτη έλαβε χώρα σε 27 νησιά της Μεσογείου και 7 χώρες όπου έλαβαν μέρος 3.723 εθελοντές άνω των 65 ετών. Η στρατολόγηση των εθελοντών έγινε από το 2005 ως το 2020.  Μελετήθηκαν 252 GG και 252 GA. Για την μέτρηση της προσκόλλησης στη ΜΔ, χρησιμοποιήθηκε το σκορ ΜΔ (MedDietScore) το οποίο κυμάνθηκε από 0 ως 55. Η γήρανση των συμμετοχόντων χωρίς ασθένειες αξιολογήθηκε χρησιμοποιώντας το δείκτη Successful Aging Index (SAI), ο οποίος κυμάνθηκε από 0 ως 10.

Τα αποτελέσματα της μελέτης είναι τα εξής:

Οι Έλληνες του εξωτερικού (GA) είχαν στατιστικά σημαντική μεγαλύτερη προσκόλληση στη ΜΔ (p<0,001) και κατανάλωναν περισσότερα δημητριακά, λαχανικά και φρούτα σε σχέση με τους Έλληνες στην Ελλάδα (GG). Οι GG κατανάλωναν μεγαλύτερες ποσότητες γαλακτοκομικών (3.8±2.9 vs. 1.9± 2.2, p < 0.001) και πατατών (2.4±1.6 vs. 1.9±1.5, p < 0.001) σε σχέση με τους GA. Η κατανάλωση κρέατος (p=0.27), πουλερικών (p=0.72), ψαριών (p =0.68), ελαιολάδου (p=0.16) και αλκοόλ (p=0.05) ήταν συγκρίσιμες ανάμεσα στις δύο ομάδες (όλες οι τιμές p ήταν p’s > 0.05)(πίνακας 1 του άρθρου).

Ας σημειώσουμε εδώ ότι αν η τιμή p είναι p>0,05, τότε η διαφορά δεν είναι στατιστικά σημαντική.

Η προσκόλληση στη ΜΔ όπως μετρήθηκε με το MedDietScore βρέθηκε να είναι θετικά εξαρτώμενη με τον δείκτη Successful Aging Index (SAI) (0.041±0.014, p=0.003 για τους GG και 0.153±0.035, p < 0.001 για τους GA)(Πίνακας 2 του άρθρου).

Επίσης, η κατανάλωση λαχανικών, φρούτων και δημητριακών βρέθηκε να έχει θετική επίδραση στη γήρανση χωρίς ασθένειες (στο άρθρο αυτό αποκαλείται ως successful aging)(σχήμα 1 του άρθρου).

Οι ερευνητές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η προσκόλληση στη ΜΔ συνεπάγεται γήρανση χωρίς ασθένειες για πληθυσμούς με το ίδιο γενετικό υπόβραθρο αλλά που ζουν σε διαφορετικά περιβάλλοντα. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ενώ η προσκόλληση στη ΜΔ είναι χαμηλότερη στην Ελλάδα, οι μετανάστες Έλληνες (GA) αξιολογούν την ΜΔ ως πολιτιστική κληρονομιά και την εφαρμόζουν σε μεγαλύτερο βαθμό από ότι οι Έλληνες στην Ελλάδα (GG).

Η αξία αυτής της μελέτης είναι σημαντική: συγκεκριμένες ομάδες τροφίμων σχετίζονται με την γήρανση και μελετούνται οι αιτίες προσκόλλησης στη ΜΔ. Εδώ, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι η προσκόλληση στη ΜΔ έχει και οικονομικο-κοινωνικές παραμέτρους. Η αγορά τροφίμων όπως ιχθυηρών και κρέατος κοστίζει πολύ περισσότερο από την αγορά κατεψυγμένων επεξεργασμένων τροφίμων. Και αυτό είναι ένα σημείο που θα πρέπει να μας απασχολεί ως προς την αγοραστική δύναμη των ανθρώπων και της (οικονομικής) ευκολίας ή δυσκολίας προσκόλλησης στη ΜΔ. Η υγιεινή διατροφή είναι πολύ πιο κοστοβόρα από μια πιο ανθυγιεινή.

new paper from our group: Anti-inflammatory and antithrombotic properties of polar lipid extracts, rich in unsaturated fatty acids, from the Irish marine cyanobacterium Spirulina subsalsa

Shiels K, Tsoupras A, Lordan R, Zabetakis I, Murray P, Saha SK (2022) Anti-inflammatory and     antithrombotic properties of polar lipid extracts, rich in unsaturated fatty acids, from the Irish marine cyanobacterium Spirulina subsala. J. Funct Foods  94 105124.

Highlights

•

Spirulina contains anti-inflammatory and antithrombotic polar lipids (PL)

•

Spirulina PL strongly inhibited platelet activating factor (PAF) and thrombin.

•

SQDG, MGDG and glycosphingolipids were the most bioactive Spirulina glycolipids.

•

The most bioactive phospholipids were PC and PE rich in omega-3 PUFA and oleic acid.

Abstract

The characterization of cardio-protective lipid bioactives from cyanobacteria, such as Spirulina spp., has rarely been investigated. In this study, neutral lipids, glycolipids, and phospholipids of Irish marine cyanobacterium Spirulina subsalsa, were tested for anti-inflammatory and antithrombotic activities in vitro in human platelets. Glycolipids and phospholipids inhibited strongly platelet aggregation induced by platelet-activating factor (PAF) or thrombin, with IC50 (half maximal inhibitory concentration) values ranging ∼60–110 µg of polar lipids. The characterisation of the glycolipids revealed the presence of sulfoquinovosyl diacylglycerols (SQDG), monogalactosylodiglycerides (MGDG) and glycosphingolipids (cerebrosides and ceramides). Phospholipids contained mostly bioactive phosphatidylcholines (PC) and phosphatidylethanolamines (PE) molecules such as, diacyl-PC, diacyl-PE, alkyl-acyl PC, and alkyl-acyl-PE, as well as considerable amounts of phosphatidylglycerols (PG), phosphatidylinositols (PI), phosphatidylserines (PS), and phosphatidic acids (PA). The total presence of such lipid bioactives with cardio-protective properties makes marine Spirulina subsalsa a candidate as a sustainable source for health supplements with cardiovascular health benefits.

Όχι άλλο κάρβουνο… (Part 2)

Θέλουν να μας τρελάνουν…. Αλλά δεν πρόκειται!

Του Γιάννη Ζαμπετάκη

πηγή: cibum.gr

Θα μας τρελάνουν! Η βιομηχανία συμπληρωμάτων διατροφής μεγαλώνει με γοργούς ρυθμούς αν και αρκετά από αυτά τα προϊόντα έχουν λανθασμένους ισχυρισμούς υγείας ή ισχυρισμούς που δεν «στέκουν» επιστημονικά.

Το πιο πρόσφατο παράδειγμα είναι τα …φύλλα από ανανά…που …αδυνατίζουν!

Στις 19 Μάη διαβάσαμε στο cibum ότι «χρειάζεται λιγότερο από μία κάψουλα ινών φύλλων ανανά για να απορροφηθούν τα κορεσμένα λίπη από την κατανάλωση ενός χάμπουργκερ». Έλεος! Τι άλλο θα ακούσουμε!

Κατά την προσωπική μας άποψη αυτές οι μελέτες δεν έχουν ισχυρή επιστημονική βάση. Για να αδυνατίσει ένας άνθρωπος θα πρέπει να ακολουθεί μια υγιεινή διατροφή με έλεγχο στα τρόφιμα που καταναλώνει και παράλληλα να ασκείται τουλάχιστον 2-3 φορές την εβδομάδα.

Αυτό που παχαίνει είναι ο τρόπος ζωής μας. Περνάμε πολλές ώρες την ημέρα μπροστά σε μια οθόνη υπολογιστή και δεν κινούμαστε αρκετά.

Για έναν υγιεινό τρόπο διαβίωσης, χρήσιμο θα ήταν να ξαναθυμηθούμε τις 9 αρχές των μπλε ζωνών του πλανήτη μας (Power of 9, Blue Zones).