Mεσογειακή διατροφή: Νέο πείραμα σε ασθενείς με διαβήτη

Ως το τέλειο φάρμακο για υγεία και μακροζωία χαρακτήρισε τη μεσογειακή διατροφή η Κοσμήτορας της Σχολής Υγείας και Βιοϊατρικών Επιστημών του Πανεπιστημίου RMIT της Αυστραλίας Κάθριν Ιτσιόπουλος, μιλώντας στο 1ο Παγκόσμιο Πανομογενειακό Ιατρικό Συνέδριο, που διοργάνωσαν προ ημερών -στο πλαίσιο του ετήσιου Aristotle Medical Forum (AMF) – το Τμήμα Ιατρικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού & Δημόσιας Διπλωματίας του Υπουργείου Εξωτερικών.

   Η ίδια παρουσίασε τα αποτελέσματα ερευνών που έχουν γίνει τις τελευταίες δεκαετίες για τη μεσογειακή διατροφή και συγκλίνουν, όπως είπε, στην παρουσία ισχυρών αντιφλεγμονωδών θρεπτικών συστατικών που μπορούν να βελτιώσουν τις χρόνιες φλεγμονές, οι οποίες είναι υπεύθυνες για πολλές χρόνιες ασθένειες.

Το πλήρες κείμενο είναι εδώ.

Η Μεσογειακή διατροφή υιοθετείται περισσότερο από τους Έλληνες της Διασποράς- Του Γ. Ζαμπετάκη

Οι Έλληνες μετανάστες θεωρούν την Μεσογειακή Διατροφή πολιτιστική κληρονομιά – Μελέτη του Mediterranean Islands Study (MEDIS) για την αξία της Μεσογειακής Διατροφής για τους Έλληνες που ζουν στην Ελλάδα και τους Έλληνες του εξωτερικού

Του Γιάννη Ζαμπετάκη*

Ακούμε καθημερινά για την αξία της Μεσογειακής Διατροφής (ΜΔ) αλλά δεν γνωρίζουμε πολλά για την αξία της σε σχέση με την γήρανση των ανθρώπων. Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις μιας διατροφής είναι αυτό που πρέπει να μας απασχολεί τόσο ερευνητικά αλλά και στο σύγχρονο επιχειρείν. Η διατροφή μας μπορεί να έχει θετικές ή αρνητικές επιδράσεις σε βάθος χρόνου.

Ένα εξαιρετικό άρθρο σχετικά με την αξία της ΜΔ δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Nutrition and Health (συνημμένο μπορείτε να βρείτε όλο το άρθρο) από μια ομάδα Ελλήνων ερευνητών.

Ο αριθμός των ανθρώπων άνω των 65 ήταν 43,1 εκατομμύρια το 2012 και αυτός ο αριθμός αναμένεται να φτάσει τα 83,7 εκατομμύρια το 2050. Οι πιο πολλοί άνθρωποι άνω των 65 ετών πάσχουν από μια χρόνια ασθένεια (π.χ. καρδιαγγειακά, υπέρταση, διαβήτη, εγκεφαλικό ή καρκίνο) ενώ το 77% αυτών πάσχουν από δύο χρόνιες ασθένειες.

Ο σκοπός της μελέτης αυτής είναι να συσχετισθούν τα επίπεδα προσκόλλησης στη ΜΔ για τους Έλληνες που ζουν στην Ελλάδα (Greek living in Greece, GG) και για τους Έλληνες που ζουν στο εξωτερικό (Greeks living abroad, GA). Η μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε περιελάμβανε την μελέτη μιας σειράς ανθρωπομετρικών, κλινικών, ψυχολογικών, κοινωνικοδημογραφικών και διατροφικών παραμέτρων.

Η Mediterranean Islands (MEDIS) μελέτη έλαβε χώρα σε 27 νησιά της Μεσογείου και 7 χώρες όπου έλαβαν μέρος 3.723 εθελοντές άνω των 65 ετών. Η στρατολόγηση των εθελοντών έγινε από το 2005 ως το 2020.  Μελετήθηκαν 252 GG και 252 GA. Για την μέτρηση της προσκόλλησης στη ΜΔ, χρησιμοποιήθηκε το σκορ ΜΔ (MedDietScore) το οποίο κυμάνθηκε από 0 ως 55. Η γήρανση των συμμετοχόντων χωρίς ασθένειες αξιολογήθηκε χρησιμοποιώντας το δείκτη Successful Aging Index (SAI), ο οποίος κυμάνθηκε από 0 ως 10.

Τα αποτελέσματα της μελέτης είναι τα εξής:

Οι Έλληνες του εξωτερικού (GA) είχαν στατιστικά σημαντική μεγαλύτερη προσκόλληση στη ΜΔ (p<0,001) και κατανάλωναν περισσότερα δημητριακά, λαχανικά και φρούτα σε σχέση με τους Έλληνες στην Ελλάδα (GG). Οι GG κατανάλωναν μεγαλύτερες ποσότητες γαλακτοκομικών (3.8±2.9 vs. 1.9± 2.2, p < 0.001) και πατατών (2.4±1.6 vs. 1.9±1.5, p < 0.001) σε σχέση με τους GA. Η κατανάλωση κρέατος (p=0.27), πουλερικών (p=0.72), ψαριών (p =0.68), ελαιολάδου (p=0.16) και αλκοόλ (p=0.05) ήταν συγκρίσιμες ανάμεσα στις δύο ομάδες (όλες οι τιμές p ήταν p’s > 0.05)(πίνακας 1 του άρθρου).

Ας σημειώσουμε εδώ ότι αν η τιμή p είναι p>0,05, τότε η διαφορά δεν είναι στατιστικά σημαντική.

Η προσκόλληση στη ΜΔ όπως μετρήθηκε με το MedDietScore βρέθηκε να είναι θετικά εξαρτώμενη με τον δείκτη Successful Aging Index (SAI) (0.041±0.014, p=0.003 για τους GG και 0.153±0.035, p < 0.001 για τους GA)(Πίνακας 2 του άρθρου).

Επίσης, η κατανάλωση λαχανικών, φρούτων και δημητριακών βρέθηκε να έχει θετική επίδραση στη γήρανση χωρίς ασθένειες (στο άρθρο αυτό αποκαλείται ως successful aging)(σχήμα 1 του άρθρου).

Οι ερευνητές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η προσκόλληση στη ΜΔ συνεπάγεται γήρανση χωρίς ασθένειες για πληθυσμούς με το ίδιο γενετικό υπόβραθρο αλλά που ζουν σε διαφορετικά περιβάλλοντα. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ενώ η προσκόλληση στη ΜΔ είναι χαμηλότερη στην Ελλάδα, οι μετανάστες Έλληνες (GA) αξιολογούν την ΜΔ ως πολιτιστική κληρονομιά και την εφαρμόζουν σε μεγαλύτερο βαθμό από ότι οι Έλληνες στην Ελλάδα (GG).

Η αξία αυτής της μελέτης είναι σημαντική: συγκεκριμένες ομάδες τροφίμων σχετίζονται με την γήρανση και μελετούνται οι αιτίες προσκόλλησης στη ΜΔ. Εδώ, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι η προσκόλληση στη ΜΔ έχει και οικονομικο-κοινωνικές παραμέτρους. Η αγορά τροφίμων όπως ιχθυηρών και κρέατος κοστίζει πολύ περισσότερο από την αγορά κατεψυγμένων επεξεργασμένων τροφίμων. Και αυτό είναι ένα σημείο που θα πρέπει να μας απασχολεί ως προς την αγοραστική δύναμη των ανθρώπων και της (οικονομικής) ευκολίας ή δυσκολίας προσκόλλησης στη ΜΔ. Η υγιεινή διατροφή είναι πολύ πιο κοστοβόρα από μια πιο ανθυγιεινή.

Η επιβεβαίωση των οφελών της Μεσογειακής Διατροφής

πηγή: cibum.gr

Με αμείωτο ρυθμό όλο συνεχίζονται οι έρευνες που επιβεβαιώνουν τα πολλαπλά και πολύπλευρα οφέλη της Μεσογειακής διατροφής

Του Γιάννη Ζαμπετάκη*

Δεν παύουν να έρχονται στην επικαιρότητα νέα και εξελίξεις σχετικά με την μεσογειακή διατροφή (ΜΔ).

Πριν από λίγες μέρες διαβάσαμε για τα ωφέλη της Διατροφικής Ψυχιατρικής και στο πώς η ΜΔ βοηθά στην καταπολέμηση της κατάθλιψης

Aλλά και για τα ωφέλη της ΜΔ σε σχέση με τις καρδιαγγειακές παθήσεις. Αυτό που θα πρέπει να τηρούμε με καθημερινή ευλάβεια είναι οι αρχές της Μεσογειακής Διατροφής, δηλαδή να ασκούμαστε καθημερινά, να πίνουμε λίγο κρασί (κατά προτίμηση κόκκινο) κάθε μέρα και να τρεφόμαστε από όλα τα «ράφια» της πυραμίδας της Μεσογειακής διατροφής με διαφορετική όμως συχνότητα. Τα τρόφιμα του κάτω ραφιού πρέπει να τα τρώμε καθημερινά και όσο ανεβαίνουμε στα ράφια να μειώνεται η συχνότητα κατανάλωσης τους

Μεσογειακή διατροφή vs δίαιτας χαμηλών λιπαρών: Η νέα έρευνα Πανεπιστημίου της Κόρδοβα

 πηγή: cibum.gr

Οι Ισπανοί ερευνητές μελέτησαν δύο διατροφικά πρότυπα: εκείνο της Μεσογειακής διατροφής και εκείνο μιας διατροφής με χαμηλή πρόσληψη λιπαρών, με τη συμμετοχή 1002 ατόμων σε βάθος επταετίας.

Του Γιάννη Ζαμπετάκη*

Όλοι μας έχουμε ακούσει για τα ωφέλη της Μεσογειακής Διατροφής (ΜΔ). Σύμφωνα με την Unesco, η ΜΔ είναι μέρος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και περιλαμβάνει μια σειρά από δεξιότητες, γνώσεις και παραδόσεις σχετικά με την προετοιμασία των πρώτων υλών της διατροφής μας αλλά επίσης και τις βέλτιστες πρακτικές σχετικά με το πώς θα πρέπει να μοιραζόμαστε και να καταναλώνουμε τα τρόφιμα αυτά. Το γεύμα μαζί με άλλους ανθρώπους είναι ακρογωνιαίος λίθος της παράδοσης των λαών στην Μεσόγειο (Ελλάδα, Κύπρος, Κροατία, Ιταλία, Ισπανία, Μαρόκο αλλά και στην Πορτογαλία). Είναι μια στιγμή κοινωνικής αλληλεπίδρασης και επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων. Η ΜΔ δίνει έμφαση στην φιλοξενία, στο διάλογο και στη δημιουργικότητα και είναι ένας τρόπος διαβίωσης με σεβασμό στην διαφορετικότητα.

Νέα έρευνα

Πριν από λίγες μέρες (4 Μάη) δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Lancet μια νέα έρευνα για την ΜΔ, με τίτλο: “Η μακροπρόθεσμη πρόληψη καρδιαγγειακών ασθενειών: σύγκριση της ΜΔ και μιας διατροφής με χαμηλά λιπαρά”

Στην μελέτη αυτή, οι Ισπανοί ερευνητές μελέτησαν δύο διατροφικά πρότυπα: εκείνο της Μεσογειακής διατροφής και εκείνο μιας διατροφής με χαμηλή πρόσληψη λιπαρών τροφίμων και συνέκριναν σε βάθος χρόνου ποια από τις δύο διατροφές προσφέρει καλύτερη προστασία έναντι των καρδιαγγειακών ασθενειών. Την μελέτη αυτή την ονομάζουν CORDIOPREV και στα πλαίσια αυτής της μελέτης, που έγινε στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Κόρδοβα στην νότια Ισπανία, μελέτησαν ανθρώπους με καρδιαγγειακές ασθένειες ηλικίας από 20 ως 75 ετών.

Η μελέτη είχε βάθος χρόνου 7 έτη και εστίασε σε έναν αριθμό καρδιαγγειακών ασθενειών όπως έμφραγμα του μυοκαρδίου, ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο και καρδιαγγειακό θάνατο (η εκδήλωση αυτών των ασθενειών ήταν το λεγόμενο κύριο καταληκτικό σημείο – primary endpoint).

Στην CORDIOPREV συμμετείχαν 1002 ασθενείς οι οποίοι χωρίσθηκαν σε δύο ομάδες: 500 άτομα πήραν μέρος στη διαιτητική ομάδα με χαμηλή πρόσληψη λιπαρών ενώ 502 άτομα έλαβαν την Μεσογειακή διατροφή. Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν 59,5 έτη και το 82,5% ήταν άντρες. Στον πίνακα 1 του άρθρου, μπορείτε να δείτε τις κύριες διαφορές μεταξύ των ομάδων (ιδιαίτερα στην κατανάλωση ελαιόλαδου, γαλακτοκομικών και κρασιού).

Το κύριο καταληκτικό σημείο παρατηρήθηκε σε 198 συμμετέχοντες: 87 που έλαβαν την ΜΔ και 111 της ομάδας των χαμηλών λιπαρών. Στη συνέχεια υπολογίσθηκαν οι αναλογίες κινδύνου (λαμβάνοντας υπόψη όλες τις παραμέτρους – multivariable-adjusted hazard ratios, HRs), και βρέθηκαν να κυμαίνονται από 0,719 ως 0,753 υπέρ της ΜΔ (πίνακας 3). Αυτά τα αποτελέσματα ήταν πιο εμφανή στους άντρες, με το κύριο καταληκτικό σημείο να παρατηρείται σε 67 από τους 414 (16,2%) της ομάδας της ΜΔ έναντι 94 από τους 413 (22,8%) για την ομάδα χαμηλών λιπαρών. Αντίθετα, σε 175 γυναίκες δεν βρέθηκε καμία διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων.

Τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν ότι η Μεσογειακή διατροφή είναι ανώτερη μιας διατροφής με χαμηλά λιπαρά για την πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων.

Ιδιαίτερη σημασία θα πρέπει να δοθεί στις πληροφορίες του πίνακα 1 του άρθρου και το σε ποια τρόφιμα δόθηκαν στην ομάδα της ΜΔ.

Συμπέρασμα

Εν κατακλείδι, θα μπορούσαμε να πούμε ότι η Μεσογειακή διατροφή είναι η ιδανική διατροφή όχι μόνο έναντι των καρδιαγγειακών ασθενειών αλλά έναντι μιας σειράς ασθενειών που σχετίζονται με την φλεγμονή. Οι τροφές της Μεσογειακής διατροφικής πυραμίδας (βλ. Αρχική Εικόνα) είναι πλούσιες σε αντιφλεγμονώδη συστατικά τα οποία μπορούν να μας προστατέψουν από πλήθος χρόνιων ασθενειών (π.χ. διαβήτης τύπου 2, υψηλή αρτηριακή πίεση, καρκίνος, έμφραγμα κλπ) αλλά και από τον covid-19, όπως έχουμε επισημάνει σε προηγούμενο κείμενό μας στο cibum.gr.

Αυτό που δεν πρέπει να ξεχνάμε είναι ότι παράλληλα με την διατροφή μας, θα πρέπει να δίνουμε προσοχή στην κατανάλωση κόκκινου κρασιού με μέτρο, στην καθημερινή μας άσκηση και στο να τρώμε με παρέα.

Για την βιομηχανία τροφίμων, η έρευνα του παρόντος κειμένου, μπορεί να χρησιμοποιηθεί επικοινωνιακά για την προώθηση τροφίμων της Μεσογειακής Διατροφής (π.χ. με μορφή newsletter ή επισήμανση στον εταιρικό ιστότοπο).

*O Γιάννης Ζαμπετάκης είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Χημείας Τροφίμων, Πρόεδρος του τμήματος Βιολογικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Λίμερικ στην Ιρλανδία και “παίζει” πάντα Αριστερό Εξτρέμ.

Οι μπλε ζώνες: Τι είναι και τι μπορούμε να μάθουμε από αυτές;

 πηγή: Κουτί Πανδώρας.

Ο Σταμάτης Μωραΐτης ήταν από την Ικαρία. Μετανάστευσε στις ΗΠΑ όταν ήταν 22 ετών για να κυνηγήσει κι εκείνος το «Αμερικάνικο όνειρο». Δούλευε ως ελαιοχρωματιστής και είχε επαγγελματική επιτυχία. Αγόρασε σπίτι, παντρεύτηκε και έκανε 3 παιδιά. Στα 66 του (το 1976) όμως διαγνώσθηκε με καρκίνο στους πνεύμονες. Οι γιατροί του έδωσαν 6-9 μήνες ζωή. Αντί να αναμένει το μοιραίο στις ΗΠΑ, αποφάσισε να επιστρέψει στην πατρίδα του, την Ικαρία και να συζήσει με τους ...γονείς του. Άρχισε λοιπόν να αναπνέει τον αέρα της Ικαρίας, να πίνει Ικαριώτικο κρασί και να διατρέφεται σύμφωνα με τις αρχές της Μεσογειακής Διατροφής (ΜΔ). Μετά από λίγους μήνες, έφτιαξε το δικό του κήπο χωρίς βέβαια να ελπίζει να τρώει λαχανικά από τον κήπο του μιας και θα πέθαινε άμεσα. Όμως έζησε τόσο πολύ (45 χρόνια!) που έφτιαξε αμπέλι και το δικό του κρασί. Όταν τον ρωτούσαν το μυστικό του έλεγε «ξέχασα να πεθάνω».

Η αληθινή ιστορία του Σταμάτη (συνέντευξη στο BBC το 2015) έγινε αρχικά γνωστή από αυτή την δημοσίευση των Dan Buettner και Sam Skemp, όπως δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση «American journal of lifestyle medicine» το 2016. Ο τίτλος αυτής της δημοσίευσης είναι «Blue Zones: Lessons From the World’s Longest Lived» (Μπλε Ζώνες: μαθήματα από τους μαθουσάλες).

Τι είναι όμως οι μπλε ζώνες;

Οι μπλε ζώνες είναι πέντε περιοχές του πλανήτη μας όπου ζουν μαθουσάλες, άνθρωποι που καβατζάρουν τα 100 χωρίς ασθένειες. Οι πέντε αυτές περιοχές φαίνονται σε αυτό το χάρτη. Μια από τις μπλε ζώνες είναι η δική μας Ικαρία.

Οι κάτοικοι των μπλε ζωνών έχουν μερικά κοινά χαρακτηριστικά, εννιά στον αριθμό, τα αποκαλούμενα «Power of 9». Ποια είναι αυτά;

1. Φυσική άσκηση (περπάτημα, κολύμπι, όχι γυμναστήρια!),
2. να έχουμε σκοπό στη ζωή μας (να έχουμε ένα δυνατό λόγο να σηκωθούμε από το κρεβάτι μας κάθε πρωί),
3. να χαλαρώνουμε (είτε με μουσική, είτε με διάβασμα είτε με ότι φχαριστιέται ο καθένας μας),
4. να τρώμε μέχρι να νιώσουμε μέχρι 80% πλήρεις (το επιπλέον 20% είναι αυτό που προκαλεί παχυσαρκία),
5. να τρώμε πολλά φρούτα και λαχανικά,
6. κρασί στις 5μμ (μετά το πέρας της εργασίας) (ένας τέλειος τρόπος χαλάρωσης),
7. να ανήκουμε σε μια κοινότητα (είτε αυτή είναι το χωριό μας, είτε φίλοι κλπ),
8. να έχουμε πίστη και
9. να βάζουμε σε πρώτη προτεραιότητα τους ανθρώπους που αγαπάμε.

Οι μπλε ζώνες κι εμείς

Φυσικά και δεν μπορούμε να μετακομίσουμε όλοι μας στην Ικαρία, αλλά αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να προσπαθήσουμε να εφαρμόσουμε στην ζωή μας τις 9 παραπάνω αρχές. Η αγάπη, η πίστη, ο σκοπός της ζωής μας είναι μερικά από τα 9 στοιχεία που μας κρατάνε σε εγρήγορση και άρα καθυστερούν την γήρανση των κυττάρων μας. Σήμερα, στην εποχή του covid-19 και της εποχικής γρίπης, η ΜΔ και οι μπλε ζώνες είναι επίκαιρες όσο ποτέ. Μιας και αν έχουμε την υγεία μας, είμαστε λιγότεροι επιρρεπείς στο να προσβληθούμε από αυτούς τους ιούς.

Υ.Γ. Αν θέλετε να μάθετε σύμφωνα με την θεωρία των μπλε ζωνών το προσδόκιμο της ζωής σας με και χωρίς ασθένειες, μπορείτε να κάνετε αυτό το τεστ.

Μεσογειακή διατροφή κατά του ιού

Εφημερίδα: Καθημερινή, 23.5.2020