Σταγόνες Χανιώτικης Ιστορίας: Η οικονομική ζωή της πόλης στα τέλη του 19ου αιώνα

 πηγή: Χανιώτικα Νέα

Μια ενδιαφέρουσα ανάλυση της οικονομικής ζωής της πόλης των Χανίων κατά το δεύτερο ήμισυ του 19ου αιώνα έγινε από τον βουλευτή Κωνσταντίνο Φούμη σε μια σειρά από πρωτοσέλιδα άρθρα στην εφημερίδα «Παρατηρητής» κατά το χρονικό διάστημα Ιουλίου –Αυγούστου 1934.

Το λάδι, το κυριότερο εξαγωγικό προϊόν του νησιού, διαχειρίζονταν ξένοι εμπορικοί οίκοι, όπως οι Καποράλ, Πρεβέ, Βίτελ και ο ναυτιλιακός πράκτορας της αυστροουγγρικής ατμοπλοϊκής εταιρείας Λόϋντ στα Χανιά Βαλέριος Καλούτσι. Το ψωμί ζυμωνόταν στο σπίτι των Χανιωτών και το εμπόριο γινόταν από αρτοποιεία, τα οποία διαχειρίζονταν αποκλειστικά Ηπειρώτες που κατασκεύαζαν «[…]μαύρον άρτον, την γνωστήν τότε ανούσιον γκιράγιαν αποτελούμενην από άλευρον εκ μείγματος σίτου και διαφόρων οσπρίων, πολλάκις ημισαπημένον[…]».

Το 1870 ο Λουκιανός Ικάρ, πατέρας της γνωστής ζωόφιλης Γερμανίδας Κρούγκερ, κατασκεύασε ένα αλευρόμυλο με αρτοποιείο στη συνοικία Τσιζαέρ Κολού (οδό Μίνωος), όπου ζύμωνε ψωμί ανώτερης ποιότητας που ονομάστηκε το «ψωμί της φάμπρικας» («Παρατηρητής», «Η πόλις των Χανίων και το οικονομικό μέλλον αυτής», 14/8/1934).
Κατά τις δεκαετίες 1870 και 1880 το εξαγωγικό και εισαγωγικό εμπόριο της πόλης φυτοζωούσε, με αποτέλεσμα η προμήθεια των ειδών πρώτης ανάγκης να γίνεται από την Κωνσταντινούπολη, τη Σμύρνη και τη Σύρο, μέσω των αντιπροσώπων των εμπορικών οίκων που είχαν έδρα τα Χανιά.

Το πρόβλημα ήταν οι υπέρογκες τιμές των προϊόντων που είχαν τόκο 20%-30%, ενώ δεν υπήρχε και τράπεζα για δανεισμό. Εκείνα τα χρόνια ανθούσε και το εμπόριο του σαπουνιού, καθώς υπήρχαν στην πόλη σαράντα περίπου σαπωνοποιΐα («Παρατηρητής», «Η πόλις των Χανίων και το οικονομικό μέλλον αυτής», 14/8/1934).

Στην πόλη υπήρχαν συντεχνίες για όλα τα επαγγέλματα, όπως οι υφασματέμποροι, οι κτίστες, οι μαραγκοί, οι μαχαιροποιοί, οι παπλωματάδες, οι παπουτσήδες, οι ναυπηγοί, κ.ά. Ενδιαφέρον είναι ότι κτίστες, μαραγκοί και ναυπηγοί ήταν χριστιανοί, ενώ μαχαιροποιοί, σαρατσίδες (σαγματοποιοί) και αλιμπάντες (δαμαστές ίππων) ήταν κυρίως μουσουλμάνοι. Το 1887 άρχισε να αλλάζει η εμπορική κίνηση στα Χανιά, καθώς εγκαταστάθηκε ο Γερμανός επιχειρηματίας Ριχάρδος Κρούγκερ, ο οποίος συνεταιρίσθηκε με τον Πολωνό Ιωσήφ Μπερίντα και τον Μαριδάκη. Αυτοί εξέλιξαν τον παλαιό εμπορικό οίκο του Μαρινάκη εισάγοντας τον σιδερένιο ελαιοπιεστήρα αντί του πρωτόγονου ξύλινου, καθώς και υδραντλίες, ατμομηχανές, λέβητες για μύλους υδραντλίες, δηλαδή σύγχρονα μηχανήματα για τη γεωργία. Επίσης, ίδρυσαν εργοστάσιο παραγωγής τσιμεντένιων πλακών και εργοστάσιο παραγωγής αφρώδων ποτών (γκαζόζες και μοσχάτο οίνο).

Αυτός ο συνεταιρισμός έδωσε μεγάλη ώθηση στην εκβιομηχανοποίηση της παραγωγής εισάγοντας κι άλλα σύγχρονα μηχανήματα, ενώ ταυτόχρονα πραγματοποιούσε εξαγωγές αγροτικών προϊόντων, όπως σταφίδα, λάδι, αμύγδαλα, κρασί, χαρούπια, μέλι και αρωματικά βότανα της κρητικής γης στη Γερμανία, την Ολλανδία, το Βέλγιο, κ.λπ. («Παρατηρητής», «Η πόλις των Χανίων και το οικονομικό μέλλον αυτής», 15/8/1934).

*Ο κ. Αγησίλαος Κ. Αλιγιζάκης είναι
ιατρός ορθοπεδικός, πολιτισμολόγος

Αλήθειες και ψέματα για τις στατίνες και τις καρδιακές νόσους – Του Γιάννη Ζαμπετάκη*

 

Η λάθος προσέγγιση του ιατρικού κατεστημένου που θεωρεί την χοληστερόλη ως πρωτογενές αίτιο των καρδιαγγειακών ασθενειών.

 

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

 από το cibum.gr

Στις 14 Νοέμβρη, η έγκυρη εφημερίδα The Irish Times, είχε ολοσέλιδο αφιέρωμα στις καρδιαγγειακές ασθένεις και την σημασία της πρόληψης έναντι αυτών. Το άρθρο στην online έκδοση της εφημερίδας μπορείτε να το βρείτε εδώ.

Ο τίτλος του είναι: «Cardiovascular disease: The case for doing more on illness prevention, rather than just treatment» με υπότιτλο «Rethinking how to keep people well promises a ‘win win’ for the State and the individual».

Διαβάζοντας το άρθρο, μας προέκυψαν κάποιες απορίες…

Στατίνες και Χοληστερόλη

Ο αρθρογράφος αναλώνεται στο τι μπορούμε (και πρέπει) να κάνουμε για να μην ασθενήσουμε από καρδιαγγειακές ασθένειες αλλά δεν μιλά καθόλου για την παγκόσμια πρακτική των οικογενειακών γιατρών και των καρδιολόγων να συνταγογραφούν στατίνες.

Σημειώνω εδώ ότι οι στατίνες είναι φάρμακα που σταματούν 100% την βιοσύνθεση χοληστερόλης στον ανθρώπινο οργανισμό. Ο οργανισμός του ανθρώπου που καταναλώνει στατίνες ουσιαστικάm του στερείται αυτή η πολύτιμη ένωση (χοληστερόλη) που παίρνει μέρος σε πολλές και σημαντικές βιοχημικές λειτουργίες.

Οι στατίνες όμως έχουν ισχυρές παρενέργειες. Προκαλούν μυϊκό πόνο, απώλεια μυϊκού βάρους και σε ποσοστό 50% προκαλούν διαβήτη τύπου 2. Παρ’όλες αυτές τις επικίνδυνες παρενέργειες, ο ετήσιος τζίρος των στατινών σε παγκόσμιο κλίμακα είναι 20 δις δολλάρια! Ναι! Καλά διαβάσατε…20 δις δολλάρια.

Η BigPharma βγάζει πολλά λεφτά από τις στατίνες…

Η χρόνια φλεγμονή και οι καρδιαγγειακές ασθένειες

Αντί λοιπόν, η αρθρογράφος Sheila Wayman να επικεντρωθεί στην πρωτογενή αιτία των καρδιαγγειακών παθήσεων που είναι η χρόνια φλεγμονή, μας κάνει ένα αναλυτικό ρεπορτάζ για τα τρόφιμα, την διατροφή και τον τρόπο διαβίωσης, χωρίς όμως να αναφέρει ούτε μια φορά τις λέξεις «χρόνια φλεγμονή» και «στατίνες».

Με την ερευνητική μου ομάδα εστιάζουμε στην χρόνια φλεγμονή που προκαλεί συσσωμάτωση των αιμοπεταλίων στο αίμα μας και την δημιουργία της λεγόμενης αθηρωματικής πλάκας, που είναι το πρώτο στάδιο των καρδιαγγειακών ασθενειών.

Έχουμε δημοσιεύσει το 2018 ένα άρθρο με τίτλο «Inflammation, not Cholesterol, Is a Cause of Chronic Disease» που μπορείτε να βρείτε εδώ.

Αυτό το άρθρο μας έχει 246 παραπομπές στο google scholar, αριθμός που δείχνει ότι δεν έχει περάσει απαρατήρητο.

Μάλιστα, μια άλλη ερευνητική ομάδα έχει δημοσιεύσει ένα editorial με τίτλο «Cholesterol versus Inflammation as Cause of Chronic Diseases», στο οποίο οι τρεις πρώτες προτάσεις των δυο συγγραφέων από την Αυστραλία είναι οι εξής:

Tsoupras and colleagues have postulated, in a recent review in Nutrients, that the key to reducing the incidence of cardiovascular disease is to control the activities of inflammatory mediators such as platelet-activating factor (PAF) by diet, exercise, and healthy lifestyle choices [1]. We agree with this sensible conclusion, which is based on the extensive scientific literature. The authors argue that their proposal is contrary to the lipid (or cholesterol) hypothesis.

Τι θα πρέπει να κάνουμε τελικά;

Αν θέλουμε να μιλήσουμε λοιπόν στα σοβαρά για τις καρδιαγγειακές ασθένειες θα πρέπει να αναφερθούμε στις στατίνες, στη χρόνια φλεγμονή και στο πόσο λάθος είναι η προσέγγιση του ιατρικού κατεστημένου να θεωρεί την χοληστερόλη ως πρωτογενές αίτιο των καρδιαγγειακών ασθενειών και να συνταγογραφεί «με τον κουβά» στατίνες που… προκαλούν διαβήτη τύπου 2! Με άλλα λόγια, το 50% των ασθενών που λαμβάνουν στατίνες κάθε μέρα και που θα ασθενήσουν με διαβήτη τύπου 2, θα συνεχίσουν να λαμβάνουν στατίνες εφ’όρου ζωής αλλά θα πρέπει επιπλέον να λαμβάνουν και επιπρόσθετη φαρμακευτική αγωγή για τον… διαβήτη τύπου 2.

Καλές και άγιες οι συμβουλές του στυλ «μαγειρέψτε υγιεινά», «περπατάτε πιο πολύ», «μειώστε την κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων (processed foods)», αλλά αν δεν πιάσουμε τον ταύρο (καρδιααγγειακές ασθένειες) από τα κέρατα (χρόνια φλεγμονή), τότε είμαστε σαν εκείνο το παραμύθι που μια πριγκίπισσα στεκόταν μπροστά στον καθρέφτη της και τον ρωτούσε πόσο όμορφη είναι!

Επιμύθιο

Για τον γράφοντα, οι πιο σημαντικοί παράγοντες που προκαλούν οξεία και χρόνια φλεγμονή είναι οι εξής:

1. Κακή διατροφή και κακός τρόπος ζωής
2. Ατμοσφαιρική ρύπανση
3. Έλλειψη σωματικής άσκησης
4. Κακή ψυχολογία και
5. Χημειοθεραπεία (ναι, η χημειοθεραπεία προκαλεί φλεγμονή).

Θα πρέπει λοιπόν οι ομάδες R+D της βιομηχανίας τροφίμων να μελετήσουν σε βάθος την χρόνια φλεγμονή και να σχεδιάσουν αντιφλεγμονωδή τρόφιμα που θα βοηθήσουν τους καταναλωτές στην μάχη μας έναντι της χρόνιας φλεγμονής και έτσι θα μείνουμε μακριά από τις στατίνες!

Ιδού πεδίο δόξης λαμπρόν!

*O Γιάννης Ζαμπετάκης είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Χημείας Τροφίμων, στο Τμήμα των  Βιολογικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Λίμερικ (UL) στην Ιρλανδία και “παίζει” πάντα Αριστερό Εξτρέμ.

Email: funfood16@gmail.com

Twitter: @yanzabet

 

Η κυβέρνηση που βλέπει τα τρένα να περνούν...

 

Αντιγράφω από το antinews, ένα εξαιρετικό κείμενο του Πάνου Σώκου:

«Η ακρίβεια έχει σπάσει όλα τα ρεκόρ. Η κυβέρνηση την αποδίδει στη διεθνή συγκυρία και κυρίως στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Αυτή είναι η απάντηση που τη βολεύει. Η αλήθεια όμως είναι πως, από τον Οκτώβριο του 2021, περίπου τρεις μήνες πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, είχαν αρχίσει να αυξάνονται με γοργούς ρυθμούς οι τιμές στην ενέργεια και στα είδη πρώτης ανάγκης, και από τότε δεν έχουν σταματήσει την ανοδική τους πορεία. Ο πόλεμος επιδείνωσε δραματικά την κατάσταση ιδίως στην ενέργεια, αλλά ειδικά στην Ελλάδα δεν ήταν η γενεσιουργός αιτία. Σε πρόσφατες δημοσκοπήσεις, οι έξι στους 10 Έλληνες θεωρούν την ακρίβεια ελληνικό φαινόμενο. Η κυβέρνηση με τα μέτρα που παίρνει κατά καιρούς δίνει μικρές και πρόσκαιρες ανάσες στους πολίτες, οι οποίοι σε όλες τις δημοσκοπήσεις αναδεικνύουν την ακρίβεια στο βασικότερο πρόβλημά τους και κρίνουν τα κυβερνητικά μέτρα ως ανεπαρκή, καθώς οι τιμές αυξάνονται συνεχώς όλο και πιο πολύ. Και αναρωτιέται κανείς: Δύο χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή και ενώ τα κόστη παραγωγής έχουν μειωθεί σε σχέση με πέρυσι, είναι δυνατόν τα προϊόντα να φτάνουν στο ράφι στις ίδιες υψηλές τιμές; Είναι, διότι η πραγματική αιτία είναι η αισχροκέρδεια, για την οποία η κυβέρνηση δεν παίρνει μέτρα.

 

[η συνέχεια εδώ]

 

 

Ακάθεκτη η άνοδος των τιμών στα τρόφιμα

 Ο γενικός δείκτης καταγράφει επιβράδυνση τον Απρίλιο όμως οι τιμές στα τρόφιμα συνεχίζουν την ανοδική τους πορεία.

Πηγή.

Η ακρίβεια των τροφίμων

 

Πηγή : Κουτί της Πανδώρας

Τις τελευταίες μέρες όλοι μιλάμε για την ακρίβεια που έχει χαρακτηριστικά καταιγίδας. Άλλοι λένε ότι για αυτό το κύμα ακρίβειας φταίει το πιο ακριβό πετρέλαιο, άλλοι μιλάνε για τον καιρό (καύσωνας) και την επίδρασή του στην αγροτική παραγωγή και άλλοι (στην κυβέρνηση κυρίως) (παρα)μιλάνε για τα υψηλά επίπεδα ρυθμού ανάπτυξης και άρα τιμών του καταναλωτή.

Χωρίς να θέλουμε να επιβεβαιώσουμε ή να απορρίψουμε τα λεγόμενα όλων αυτών, ας μιλήσουμε για τον τομέα των τροφίμων, ένα τομέα στον οποίο διδάσκω ως μέλος ΔΕΠ επί 23 συναπτά έτη.

Η ακρίβεια, κατά την άποψή μας, στα τρόφιμα είναι το συνδυαστικό αποτέλεσμα τριών παραμέτρων. Ας τα δούμε.

 

1. Ολιγοπώλιο σε διεθνές επίπεδο

2. Ανύπαρκτη Επιτροπή Ανταγωνισμού στην Ελλάδα

3. Έλλειψη σοβαρού καταναλωτικού κινήματος στην Ελλάδα.

 

Στο πρώτο σημείο, πρέπει να δούμε πόσες μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες λειτουργούν σε διεθνές επίπεδο. Υπάρχουν κολοσσοί (π.χ. Ferrero, General Mills, Grupo Bimbo, Kellogg's, Kraft Foods, Mars, Nestlé, PepsiCo, the Coca-Cola Company και Unilever) που κατέχουν πλήθος εταιρείων και άρα εν δυνάμει ελέγχουν τις τιμές σε πλήθος τροφίμων. Mια απλή αναζήτηση στο διαδίκτυο αρκεί για να δούμε πόσες εταιρείες λειτουργούν κάτω από την ομπρέλα της Unilever. Συνεπώς, θα πρέπει να αναρωτηθούμε αν σε διεθνές επίπεδο οι μεγάλοι κολοσσοί στον τομέα των τροφίμων λειτουργούν υπό καθεστώς πλήρους ανταγωνισμού. Στις 9 Οκτωβρίου 2018, μάθαμε ότι πρόστιμο συνολικού ύψους 27.561.704,7 ευρώ επέβαλε η Ολομέλεια της Επιτροπής Ανταγωνισμού στην εταιρεία Ελαΐς - Unilever, μετά από αυτεπάγγελτη έρευνα για παράβαση των άρθρων 1 και 2 του ν. 703/1977 (πλέον άρθρων 1 και 2 ν. 3959/2011), σχετικά με τις συμφωνίες συνεργασίας της εταιρείας με το λιανεμπόριο και το χονδρεμπόριο για τη διάθεση των προϊόντων μαργαρίνης. Άρα;

Στο δεύτερο σημείο, θα πρέπει να αναρωτηθούμε γιατί η θέση της Επιτροπής Ανταγωνισμού είναι πολιτική θέση, δηλαδή η εκάστοτε κυβέρνηση μπορεί να επιλέγει πρόσωπο της δικής της επιλογής (και επιρροής;) για την θέση αυτή. Κατά την γνώμη μας, αυτή η θέση θα πρέπει να είναι πολυετής και να δίνεται σε άνθρωπο της αγοράς και γνώστη των τεχνοκρατικών και ανταγωνιστικών πρακτικών.

Στο τρίτο σημείο, πρέπει να αποδεχθούμε ότι το να ζητάμε να υπάρξει σοβαρό καταναλωτικό κίνημα στην χώρα της φαιδράς πορτοκαλέας ίσως να είναι ουτοπικό αλλά μόνο αν υπάρξει μια σοβαρή, ανεξάρτητη και δυναμική οργάνωση καταναλωτών, τότε μόνο ο καταναλωτής (δηλαδή όλοι εμείς!) θα μπορέσει να εφαρμόσει πρακτικά πίεση σε εταιρείες που πουλάνε ανεξήγητα ακριβά τρόφιμα.

Αυτά τα τρία στοιχεία θα πρέπει να μας απασχολήσουν αν θέλουμε να ασχοληθούμε σοβαρά με τα αίτια της ακρίβειας στον τομέα των τροφίμων.

Τέλος, για να υπάρξει άμεσα μια ανακούφιση των καταναλωτών θα πρέπει να μηδενιστεί ο ΦΠΑ σε τρόφιμα πρώτης ανάγκης. Και ούτε εδώ δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε τον τροχό, ας δούμε τα ποσοστά ΦΠΑ σε άλλες χώρες της ΕΕ και ας τους μιμηθούμε μειώνοντας τον ΦΠΑ. Απλά και άμεσα. Και μετά, ας δούμε τα παραπάνω τρία σημεία.

* Ο Γιάννης Ζαμπετάκης είναι Πρόεδρος Βιολογικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Λίμερικ, Ιρλανδία
(ioannis.zabetakis@ul.ie, @yanzabet)

ΕΜΠΑΚΑΝ : 6η Ημερίδα Διατροφής - 9/10/2021

Η 6η Ημερίδα Διατροφής της εταιρείας ΕΜΠΑΚΑΝ θα πραγματοποιηθεί στις 9 Οκτωβρίου στο Αμφιθέατρο του Λαϊκού Νοσοκομείου με θεματολογία που σχετίζεται με τη διατροφή στα μεταβολικά νοσήματα, αλλά και την άσκηση, την ψυχολογία και την τεχνολογία των τροφίμων.

Οι Ημερίδες Διατροφής τα προηγούμενα χρόνια αποτέλεσαν μία ευκαιρία για συνάντηση και ανταλλαγή απόψεων πάνω σε θέματα διατροφής και καρδιαγγειακού κινδύνου, για πάνω από 250 άτομα κάθε χρόνο, με ένα πολύ ζωντανό και διαδραστικό τρόπο που κάθε χρόνο συμβάλει στη μεγάλη τους επιτυχία και αποδοχή από τους συμμετέχοντες.

Η Ημερίδα θα πραγματοποιηθεί ΥΒΡΙΔΙΚΑ, με τη φυσική και ενεργή συμμετοχή των συνέδρων αλλά και την ταυτόχρονη παρακολούθησή του από Επαγγελματίες Υγείας μέσω Διαδικτύου, σε εναρμόνιση με το εξαγγελθέν Υγειονομικό Πρωτόκολλο.

Δείτε εδώ το Προκαταρκτικό Επιστημονικό Πρόγραμμα.

Δηλώστε τη συμμετοχή σας συμπληρώνοντας τα στοιχεία σας στην online φόρμα συμμετοχής.

Σε περίπτωση που για επιδημιολογικούς λόγους επιβληθεί από την Πολιτεία απαγόρευση συνεδρίων με φυσική παρουσία, η Ημερίδα θα πραγματοποιηθεί καθ΄ ολοκληρίαν διαδικτυακά.

= = = =

Στις 13.00 (ώρα Ελλάδας) θα μιλήσω για την φλεγμονή, τα καρδιαγγειακά νοσήματα και τα αντιφλεγμονώδη τρόφιμα.

Μείνετε συντονισμένοι.

Γιάννης Ζαμπετάκης 

Η ρύπανση του αρδευτικού νερού, η διατροφική αλυσίδα και τα βαρέα μέταλλα

 

Η συσχέτιση του ρυπαντικού φορτίου του αρδευτικού νερού με την επιμόλυνση της διατροφικής αλυσίδας

Ζαμπετάκης Ιωάννης

Εργαστήριο Χημείας Τροφίμων, Τμήμα Χημείας, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πανεπιστημιούπολη Ζωγράφου, 15784 Αθήνα

 

Σε πρόσφατη μελέτη ερευνητών του Τμήματος Χημείας του ΕΚΠΑ μελετήθηκε αν υπάρχει συσχέτιση μεταξύ της ρύπανσης του αρδευτικού νερού με βαρέα μέταλλα και της τυχούσας επιμόλυνσης (cross-contamination) της διατροφικής αλυσίδας. Πιο συγκεκριμένα, καρότα, κρεμμύδια και πατάτες καλλιεργήθηκαν με νερό που προσομοίαζε 

 

τα ρυπαντικά φορτία σε Ασωπό Βοιωτίας και Μεσσαπία Ευβοίας, με συγκεντρώσεις Νi(ΙΙ) και Cr(VI) από 0 (control) ως 250 μg/L.

Στο τέλος του πειράματος ποσοτικοποιήθηκαν τα επίπεδα του Ni και του (ολικού) Cr στα τρόφιμα και βρέθηκε ότι:

1. H επιμόλυνση στα φύλλα των κρεμμυδιών που ποτίστηκαν με το διάλυμα που περιείχε Cr(VI) σε συγκέντρωση 10 μg/L ανήλθε στο 109,2% (σε σχέση με το control), με το εν λόγω παράδειγμα να αναδεικνύει το γεγονός ότι επιβαρύνονται έως και τα υπέργεια μέρη του φυτού.

2. H επιμόλυνση στο ίδιο μέρος του κρεμμυδιού (φύλλα) που ποτίστηκε με διάλυμα που περιείχε Νi(II)σε συγκέντρωση 250 μg/L άγγιξε το 90,2%, ενώ στον βολβό η επιμόλυνση από το ίδιο διάλυμα έφτασε το 55%.

3. Oι πατάτες που ποτίστηκαν με το διάλυμα Νi(II) συγκέντρωσης 20 μg/L επιβαρύνθηκαν με το μέταλλο σε ποσοστό 28,1%.

Τα αποτελέσματα της έρευνας είναι στατιστικώς σημαντικά και αξίζει να σημειωθεί ότι το χώμα που χρησιμοποιήθηκε λήφθηκε από πιστοποιημένο βιολογικό θερμοκήπιο και δεν είχε ρυπανθεί στο παρελθόν.

Με αυτό τον τρόπο αποδεικνύεται η μετανάστευση βαρέων μετάλλων από το νερό στα τρόφιμα: τρόφιμα-βολβοί που αρδεύθηκαν σε θερμοκήπιο με ρυπασμένο από βαρέα μέταλλα (νικέλιο και χρώμιο) νερό απορρόφησαν σε μεγάλα ποσοστά τα τοξικά μέταλλα.

Με αυτή την μελέτη, καταδεικνύεται πως η ρύπανση του περιβάλλοντος (είτε γεωγενής είτε ανθρωπογενής) επιμολύνει τη διατροφική αλυσίδα και αυξάνει την επικινδυνότητα συγκεκριμένων τροφίμων.

Τα ευρήματα της μελέτης αυτής δημοσιεύθηκαν πρόσφατα στην έγκριτη επιστημονική επιθεώρηση“Ecotoxicology and Environmental Safety“ [1] καθώς και στο Newsletter της ΕΕ “Science for Environment Policy“ [2]. Επίσης, τα αποτελέσματα γνωστοποιήθηκαν στον ΕΦΕΤ και την EFSA η οποία έχει ξεκινήσει τη διαδικασία συλλογής δεδομένων για την τοξικότητα των νικελίου και χρωμίου στα τρόφιμα (EFSA-Q-2012-00378 για Ni και EFSA-Q-2012-00379 για Cr, με καταληκτικές ημερομηνίες 31.12.2014 και 31.12.2013, αντίστοιχα), αφού η ισχύουσα νομοθεσία ΕΚ 1881/2006 δεν προβλέπει όρια για το νικέλιο και το χρώμιο στα τρόφιμα.

 

= = = 

Κίνδυνος από βαρέα μέταλλα

 

= = = =

Η διαχείριση των απορριμμάτων σε Ελλάδα και Ιρλανδία

«Ελλάς - Γαλλία Συμμαχία» έλεγε η μητέρα μου το 1980 (μέρες Μιτεράν - Ανδρέα Παπανδρέου τότε). Σήμερα, θα έλεγα «Ελλάς - Ιρλανδία Συμμαχία»... στην κοντόφθαλμη διαχείριση απορριμμάτων. Ας δούμε το γιατί και πώς.

 

Ελλάδα: θεωρητικά υπάρχει από το τέλος του 2015 ένα Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΕΣΔΑ) που εγκρίθηκε με την Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου 49 της 15.12.2015 και ένα Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Επικίνδυνων Αποβλήτων (ΕΣΔΕΑ) που εγκρίθηκε με την ΚΥΑ οικ.62952/5384/2016 (ΦΕΚ Β΄ 4326, 30.12.2016). Και λέμε θεωρητικά, μια και στην πράξη τίποτα δεν έχει υλοποιηθεί. Για παράδειγμα στον Ασωπό, ακόμα και σήμερα, είναι άγνωστος ο τρόπος με τον οποίο οι ρυπαντές διαχειρίζονται τα απόβλητά τους. Και μια και δεν υπάρχουν πλέον εντατικοί έλεγχοι από τους επιθεωρητές Περιβάλλοντος, η κατάληξή τους είναι άγνωστη.

Πρόσφατα, με αφορμή τον θάνατο του Βασίλη Μάγγου (που είχε πάει σε μια πορεία κατά της καύσης απορριμμάτων από την ΑΓΕΤ-Ηρακλής στον Βόλο, την μέρα που ξυλοκοπήθηκε άγρια από την ΕΛ.ΑΣ.) ήρθε ξανά στο φως της επικαιρότητας η καύση σκουπιδιών. Πρόσφατα, η κυβέρνηση ολοκλήρωσε με διαδικασία απλής τροποποίησης την περιβαλλοντική αδειοδότηση της «ΤΙΤΑΝ» στην Ευκαρπία Θεσσαλονίκης για την καύση των «απορριμματογενών καυσίμων» SRF και RDF, μέσα σε συνθήκες πανδημίας. Ετσι, άλλη μια τσιμεντοβιομηχανία (έπειτα από εκείνη στον Βόλο) αδειοδοτήθηκε να καίει SRF και RDF.

Η αδειοδότηση είναι όμως προβληματική, μια και δεν ελέγχονται τα εισερχόμενα προς καύση απορρίμματα για ενδεχόμενα τοξικά απόβλητα και δεν ελέγχει το κράτος τα επίπεδα των εκλυόμενων μικροσωματιδίων (particulatematter, PM 10 και PM2,5 είναι οι τεχνικοί όροι), διοξινών και βαρέων μετάλλων. Με δεδομένη την τοξικότητα αυτών των ρύπων, οι τοπικές κοινωνίες έχουν δίκιο να διαμαρτύρονται.

Ιρλανδία: οι Ιρλανδοί έχουν προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα. Αρχικά οι εταιρείες καύσης απορριμμάτων παίρνουν άδεια για μια μικρή ποσότητα επικίνδυνων αποβλήτων και στη συνέχεια αναθεωρούν την άδεια για να καίνε πολλαπλάσια απόβλητα με μια απλά τυπική διαδικασία. Πρόσφατο παράδειγμα είναι η εταιρεία Indaver στην πόλη Duleek της κομητείας Meath, η οποία αιτήθηκε την αύξηση των επικίνδυνων αποβλήτων που μπορεί να διαχειρίζεται από 10.000 σε 25.000 τόνους ανά έτος, ενώ η εταιρεία CRH στο Platin αρχικά αδειοδοτήθηκε για 120.000 τόνους και πρόσφατα ζήτησε επέκταση σε 600.000 τόνους, με σημαντική αύξηση των επικίνδυνων αποβλήτων.

Για την αρχική αδειοδότηση απαιτείται μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων και πρόσφατα βρήκαμε μια τέτοια μελέτη για τσιμεντοβιομηχανία που την έχει συντάξει εταιρεία συμβούλων στην οποία εργαζόταν νυν βουλευτής των Πρασίνων. Το οξύμωρο είναι ότι οι Πράσινοι, το ένα από τα τρία κόμματα που στηρίζουν την κυβέρνηση, είναι κατά της καύσης απορριμμάτων, αλλά ο βουλευτής άλλα έπραττε προεκλογικά.

Στις δυο χώρες, οι κοινές συνισταμένες του προβλήματος είναι οι ακόλουθες:

1. Δεν είναι γνωστή η σύσταση των «επικίνδυνων αποβλήτων» τη στιγμή της αίτησης προς αδειοδότηση,
2. To σύστημα ελέγχου των ρύπων (PM10, PM2,5, διοξίνες και βαρέα μέταλλα) δεν ελέγχει τους ρύπους σε αληθινό χρόνο, αλλά συνήθως δίνει μέσους όρους (ανά εβδομάδα ή μήνα) και έτσι χάνεται η αναλυτική πληροφορία των ρύπων τη στιγμή λειτουργίας του αποτεφρωτήρα. Οι μέσες τιμές είναι πάντα εντός ορίων, μια και υπάρχουν μεγάλα διαστήματα με μηδενικές εκπομπές!
3. Πιθανή επιμόλυνση των υδάτινων πόρων και της διατροφικής αλυσίδας δεν μπορεί να αποκλεισθεί (βλ. παράδειγμα Ασωπού και υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα αλλά και διατροφικής αλυσίδας).
4. Η αδειοδοτούσα αρχή και η επιβλέπουσα αρχή ανήκουν στην ίδια υπηρεσία, το Υπ. Περιβάλλοντος και Ενέργειας στην Ελλάδα και η EPA (Environmental Protection Agency) στην Ιρλανδία! Αυτή η ταυτοπροσωπία όμως δεν είναι καθόλου αποτελεσματική! Πώς ο αδειοδοτών να είναι και αυστηρός ελεγκτής της ρύπανσης;
5. Δεν έχουν γίνει σοβαρές μελέτες διασποράς ρύπων στο νερό και στα τρόφιμα, όπως η παρακάτω που αφορά την παρουσία διοξινών στο μητρικό γάλα.

Σε μια επιστημονική δημοσίευση του 2019 από ομάδα Κινέζων ερευνητών με τίτλο «High intake of persistent organic pollutants generated by a municipal wasteincinerator by breastfedinfants» στην επιθεώρηση «Environmental Pollution», αναλύθηκαν τα επίπεδα μιας σειράς διοξινών σε μητρικό γάλα. Τα δείγματα που αναλύθηκαν προέρχονταν από δύο ομάδες μητέρων: η μια ομάδα ζούσε κοντά σε αποτεφρωτήρα (εκτιθέμενη ομάδα) και η άλλη όχι (ομάδα ελέγχου). Στην εκτιθέμενη ομάδα τα συνολικά επίπεδα των διοξινών ήταν στατιστικώς σημαντικά αυξημένα σε σχέση με την ομάδα ελέγχου (3,36 vs.1.47 pg/gwetweight· 0.24 vs. 0.12 pgTEQ/gwetweight).

Οι διοξίνες είναι εξαιρετικά καρκινογόνες και ως εκ τούτου τα όποια όρια υπάρχουν για τον αέρα, το νερό και τα τρόφιμα θα πρέπει να τα αντιμετωπίζουμε σκωπτικά, αφού και για καρκινογόνες ενώσεις θα έπρεπε να ισχύει η αρχή της προφύλαξης και συνεπώς μηδενικά νομικά όρια.

 

= = = = = = 

Ο Ασωπός και ο πραγματικός εχθρός του Λαού

(...)

Και το θέατρο συνεχίζεται: 6 Ιούνη 2017…

Η πολιτειακή, πολιτική και Ελληνορθόδοξη ηγεσία μαζεύτηκε σήμερα στον Ασωπό για να εξαγγείλει μέτρα που έχουν χιλιο-εξαγγελθεί…

Τα ερωτήματα όμως παραμένουν αναπάντητα:

1. Με τα βιομηχανικά απόβλητα τι γίνεται; Πού θάβονται σήμερα;
2. Με το γραφείο Επιθεωρητών Περιβάλλοντος που θα άνοιγε στα Οινόφυτα τι γίνεται; Αληθεύει ότι το σώμα των Επιθεωρητών Περιβάλλοντος οδεύει προς …κατάργηση; Αν κρίνουμε από την επιλογή ΥΠΕΝ του δικηγόρου που επιλέχθηκε στις Σκουριές για την επιδιαιτησία, τότε, μόνο απαισιόδοξοι μπορούμε να είμαστε…
3. Σχετικά με το νομικό όριο για εξασθενές χρώμιο στο πόσιμο νερό, πότε θα εισακουσθούν οι εισηγήσεις του Συνηγόρου του Πολίτη; Πότε θα νομοθετήσει η Πολιτεία;
4. Τέλος, με την χρήση ποιου νερού παράγονται σήμερα τα τρόφιμα βολβοί; Η έρευνά μας έχει δείξει πέρα από κάθε αμφιβολία και αμφισβήτηση ότι τα βαρέα μέταλλα μπορούν να περάσουν από το αρδευτικό νερό στη τροφική αλυσίδα. H πολιτεία γιατί κωφεύει επ’ αυτού;

Ο πολυετής αγώνας των ενεργών κατοίκων στον Ασωπό μάλλον απέτυχε αν κρίνουμε εκ του αποτελέσματος! Αλλά πέτυχε να δείξει όλα τα παραπάνω και να διατυπώσει αυτά τα ερωτήματα…

Στην πορεία του Αγώνα αυτού χάσαμε ένα Φίλο και Σύντροφο από καρκίνο…Τον Θανάση τον Παντελόγλου, ή τον My Dear Watson, όπως τον αποκαλούσα χαϊδευτικά.

Κερδίσαμε όμως μερικές δυνατές φιλίες.

Μα πάνω από όλα, το πιο μεγάλο κέρδος ήταν ότι μάλλον καταφέραμε να δείξουμε και σε άλλους συναγωνιστές στην Ελλάδα ότι οι περιβαλλοντικοί αγώνες είναι δύσκολοι και μακροχρόνιοι…

Με αυτούς τους νέους συντρόφους στην Εύβοια, στο Ναύπλιο, στις Σκουριές συνεχίζουμε τον αγώνα για να κάνουμε τον βίο μας αξιοβίωτο, όπως έλεγε ο Θανάσης!

Θανάση, είμαι σίγουρος ότι μάλλον υπομειδιάς σήμερα από εκεί ψηλά! Και εγώ το ίδιο…

Όλα τριγύρω αλλάζουνε και όλα τα ίδια μένουν…

Γιάννης Ζαμπετάκης

 

1. http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0147651313000390
2. http://ec.europa.eu/environment/integration/research/newsalert/pdf/336na4_en.pdf  (αρχείο PDF)
   

Μια θερμίδα δεν είναι μια θερμίδα

 

 

πηγή: Κουτί Πανδώρας

 

Σε κάθε συσκευασμένο τρόφιμο, υπάρχει και μια ένδειξη για τις θερμίδες που περιέχει καθώς και τα ποσά υδατανθράκων και λίπους που περιέχει.

Είναι χρήσιμες όμως αυτές οι πληροφορίες; Με άλλα λόγια είναι χρήσιμο να ξέρουμε τις θερμίδες που λαμβάνουμε κάθε μέρα;

Εδώ, υπάρχουν δύο σχολές σκέψης. Η μια λέει ότι είναι απολύτως απαραίτητο να γνωρίζουμε πόσες θερμίδες καταναλώνουμε με το φαγητό μας κάθε μέρα αν θέλουμε να ελέγξουμε το βάρος μας.

Η άλλη σχολή, όμως, εκεί που ανήκουμε κι εμείς, λέει απλά ότι οι θερμίδες από μόνες τους δεν δίνουν σημαντικές πληροφορίες! Το θερμιδικό περιεχόμενο κάθε τροφίμου δεν δίνει πληροφορίες για την αξία των θρεπτικών συστατικών του τροφίμου και για το πόσο εύκολα ή δύσκολα μεταβολίζεται.

Πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι οι θερμίδες που λαμβάνουμε από κάθε τρόφιμο, εξαρτώνται από τον τύπο του τροφίμου, πώς το μαγειρεύουμε το τρόφιμο αυτό, ποια βακτήρια υπάρχουν στην εντερική μας χλωρίδα και πόση ενέργεια χρειάζεται για να μεταβολίσουμε αυτό το τρόφιμο.

Οι θερμιδικοί υπολογισμοί δεν λαμβάνουν υπόψη τους κανένα από αυτά τα στοιχεία.

Η πολύπλοκη διαδικασία της πέψης

Το τρόφιμο είναι ενέργεια. Ένζυμα που υπάρχουν στο στόμα μας, στο στομάχι μας καθώς και στα έντερά μας διασπούν τις τροφές σε πιο απλές ενώσεις, όπως είναι τα απλά σάκχαρα και τα αμινοξέα που μπαίνουν κατόπιν στην ροή του αίματός μας και φτάνουν στους ιστούς όπου χρειάζονται. Τα κύτταρά μας χρησιμοποιούν την ενέργεια που είναι κρυμμένη σε αυτά τα απλά μόρια για την διατήρηση της ζωής και για τις διαδικασίες που χρειάζονται να λάβουν χώρα κάθε στιγμή μέσα στο κορμί μας.

Αυτή την ενέργεια την μετράμε σε θερμίδες ή kilocalorie που είναι η ποσότητα της ενέργειας που χρειάζεται για να θερμανθεί ένα κιλό (kg) νερού κατά ένα βαθμό κελσίου. Τα λίπη έχουν περίπου 9 θερμίδες ανά γραμμάριο, ενώ οι πρωτεΐνες και οι υδατάνθρακες έχουν περίπου 4 θερμίδες ανά γραμμάριο. Ο υπολογισμός της κάθε θερμίδας που εμφανίζεται στις ετικέτες των τροφίμων βασίζεται στους παραπάνω υπολογισμούς. Αλλά αυτή η προσέγγιση δεν είναι πια σωστή μιας και ο καθένας μεταβολίζει με διαφορετικό τρόπο την κάθε τροφή, αυτό απορρέει από την διαφορετική μικροβιακή χλωρίδα που έχουμε στο έντερό μας. Επίσης, ο τρόπος μαγειρέματος (βράσιμο, μικροκύματα, τηγάνισμα) παίζει τεράστιο ρόλο στον αριθμό των διαθέσιμων θερμίδων.

Οι διατροφολόγοι έχουν ξεκινήσει να κάνουν πιο ρεαλιστικούς υπολογισμούς των θερμίδων της κάθε τροφής αλλά η πέψη θα είναι για πάντα μια τόσο πολύπλοκη διαδικασία με μεγάλη επίπτωση στον αριθμό των διαθέσιμων, μετά την πέψη, θερμίδων κάθε τροφίμου.

Οι ασάφειες στον υπολογισμό των θερμίδων προέρχεται από τον 19ο αιώνα όταν ο Αμερικανός χημικός Wilbur Olin Atwater ανέπτυξε ένα τρόπο, που χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα, για τον υπολογισμό του θερμιδικού περιεχομένου των τροφών. Ο Atwater έκανε ό,τι καλύτερο μπορούσε αλλά το κάθε τρόφιμο μεταβολίζεται με διαφορετικό τρόπο και άρα οι «καθαρές» θερμίδες που λαμβάνουμε είναι λιγότερες από το υπολογισθέν θερμιδικό περιεχόμενο.

Για παράδειγμα, σκεφτείτε πώς τα λαχανικά διαφέρουν ως προς την ευκολία τους πέψης. Τρώμε τους βλαστούς, τα φύλλα και τις ρίζες από πολλά διαφορετικά φυτά. Μερικά φυτά έχουν πολύ πιο σκληρά κυτταρικά τοιχώματα από άλλα φυτά. Ακόμα και για το ίδιο φυτό, τα κύτταρα δεν είναι όλα τους το ίδιο εύπεπτα. Γενικά, όσο πιο μαλακός είναι ο φυτικός ιστός τόσο πιο πολλές θερμίδες παίρνουμε από αυτό.

Τέλος, τα τρόφιμα που ίσως έχουν παθογόνους μικροοργανισμούς (π.χ. ωμό κρέας) «απασχολούν» περισσότερο το ανοσοποιητικό μας σύστημα και έτσι οι «καθαρές» θερμίδες που παίρνουμε από αυτά είναι πολύ λιγότερες.

Συμπερασματικά, το να υπολογίζουμε την θρεπτική αξία των τροφίμων βάσει του θερμιδικού τους περιεχομένου είναι απλοϊκή και ξεπερασμένη. Οι θρεπτικές ενώσεις του κάθε τροφίμου πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όταν μελετάμε την διατροφική αξία των τροφίμων. Τέλος, καλό είναι να θυμόμαστε ότι τα τρόφιμα έχουν καλά και κακά λιπαρά όπως καλούς και κακούς υδατάνθρακες. Τα κορεσμένα λίπη και τα απλά σάκχαρα μάς προσφέρουν μόνο θερμίδες ενώ τα ακόρεστα (και ειδικά τα πολυακόρεστα!) λίπη και οι πολυσακχαρίτες (πολυμερή απλών σακχάρων) έχουν μεγάλη θρεπτική αξία πέρα από τις θερμίδες που μας προσφέρουν.

 

Tα εμβόλια κατά του covid-19 και τα τρόφιμα

 

 

Kάθε Δευτέρα θα γράφω για το Κουτί της Πανδώρας ένα κείμενο για τρόφιμα και υγεία και περιβάλλον.

Το πρώτο μου κείμενο δημοσιεύτηκε σήμερα.

Είναι εδώ.

Κορονοϊός και Τρόφιμα: Πώς σχετίζονται;

*Γράφει ο Γιάννης Ζαμπετάκης

Φόβος
Το αίσθημα του φόβου που όλοι μας νιώθουμε αυτές τις μέρες είναι τόσο έντονο αλλά και κατανοητό. Όλοι μας φοβόμαστε για τα παιδιά μας, τους γονείς μας, εμάς τους ίδιους, την ανεργία, το αύριο. Ο καταιγισμός πληροφοριών είναι απίστευτος. Xρειάζονται όμως όλες αυτές οι πληροφορίες; Για παράδειγμα, ο αριθμός των κρουσμάτων: αφού δεν μπορεί να ελεγχθεί όλος ο πληθυσμός η αξία του αριθμού των κρουσμάτων είναι σχετική. Όσο είμαστε ακόμα στην φάση εξάπλωσης της πανδημίας, αυτός ο αριθμός δεν έχει καμιά βιολογική αξία, καμία απολύτως.
Κορονοϊός: πώς δρα;
Αρκετά όμως με τον φόβο και τις άχρηστες πληροφορίες. Ας δούμε πώς δρα ο ιός αλλά και πώς μπορούμε να προστατευτούμε προληπτικά από αυτόν. Ο ιός προκαλεί στο ανθρώπινο σώμα ισχυρή φλεγμονή, προκαλεί ένα βιοχημικό φαινόμενο που στην βιοχημεία το αποκαλούμε «καταιγισμός από κυτταροκίνες». Ο όρος κυτταροκίνες (cytokines) προέρχεται από τις λέξεις κύτταρο και κινώ και αναφέρεται σε μια κατηγορία από μόρια τα οποία έχουν σαν βασικό ρόλο την ρύθμιση της επικοινωνίας μεταξύ των κυττάρων. Με την είσοδό του ο ιός στο σώμα μας επιτίθεται στο ανοσοποιητικό μας σύστημα το οποίο αντιδρά και παράγει πολλές κυτταροκίνες με σκοπό να τον καταπολεμήσει, αυξάνεται ο αριθμός των λευκοκυττάρων και ξεκινά ένας βιοχημικός πόλεμος αλλά με παράπλευρες απώλειες. Το ανοσοποιητικό μας σύστημα είναι πλέον ανεξέλεγκτο και τα υπεράθιθμα λευκοκύτταρα επιτίθενται και σε υγιείς ιστούς και όργανα και έτσι προσβάλλεται το αναπνευστικό μας σύστημα.
Σχέση Μη Μεταδοτικών Ασθενειών και Κορονοϊού
Οι μη μεταδοτικές ασθένειες (ΜΜΑ) (καρδιαγγειακά νοσήματα, καρκίνος, χρόνιες παθήσεις του αναπνευστικού, διαβήτης) προκαλούνται λόγω φλεγμονής στο ανθρώπινο σώμα. Στις 23 Μαρτίου, ο ΠΟΥ εξέδωσε οδηγίες για την σχέση ΜΜΑ και ιού.

Η συστημική φλεγμονή είναι η κύρια αιτία των ΜΜΑ. Και όπως είδαμε και στην προηγούμενη παράγραφο, ο ιός προσβάλλει μέσω φλεγμονής. Συνεπώς ο τρόπος για να μειώσουμε τις ΜΜΑ και να αυξήσουμε την προστασία μας ενάντι του ιού είναι να μετριάσουμε την συστημική φλεγμονή. Αυτό το πετυχαίνουμε μέσω ισορροπημένης διατροφής και άσκησης. Η διατροφή, η άσκηση και ένας υγεινός τρόπος ζωής είναι τα μόνα μας όπλα.

Αντιφλεγμονώδη τρόφιμα
Τα αντιφλεγμονώδη τρόφιμα είναι τρόφιμα που καταπολεμούν την χρόνια (συστημική) φλεγμονή. Ας μην μας κάνει εντύπωση ότι η Μεσογειακή διατροφή είναι πλούσια σε τέτοια τρόφιμα. Τρόφιμα όπως τα φρούτα και τα λαχανικά, το ελαιόλαδο, οι ελιές, τα γαλακτοκομικά, οι ξηροί καρποί, το τσάι, τα θαλασσινά, τα ψάρια δεν πρέπει να λείπουν από το τραπέζι μας. Ο λόγος είναι απλός: αυτά τα τρόφιμα μειώνουν την φλεγμονή, καταπολεμούν τις ΜΜΑ αλλά είναι και η καλύτερη ασπίδα μας κατά του ιού. Πρέπει να ξαναθυμηθούμε αυτή την διατροφή αλλά παράλληλα να ασκούμαστε (ήπια) τουλάχιστον 30 λεπτά την ημέρα.

Επίλογος
Η κρίση είναι πολύ σοβαρή, οι εταιρείες που θα υποστούν τις μεγαλύτερες συνέπειες θα είναι οι μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις. Τα εστιατόρια έχουν κλείσει και όλοι οι προμηθευτές τους έχουν χάσει πάνω από το 70% του τζίρου τους. Οι κυβερνήσεις πρέπει να δράσουν και να προστατεύσουν (και) αυτούς τους ανθρώπους. Συνάμα, όλοι μας, ως καταναλωτές, μπορούμε να προστατέψουμε αυτούς τους παραγωγούς, αγοράζοντας ντόπια τρόφιμα και υποστηρίζοντας τις τοπικές κοινωνίες.

*Ο Γιάννης Ζαμπετάκης είναι Πρόεδρος Τμήματος Βιολογικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Λίμερικ στην Ιρλανδία

ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΧΟΛΙΩΝ