τα περιβαλλοντικά εγκλήματα σε Ελλάδα και Ιρλανδία

              το κόκκινο σημάδι δείχνει την τοποθεσία του εργοστασίου βωξίτη στην περιοχή Aughinish

 = = =

Στο μυθιστόρημα που γράφω, μιλώ για τα περιβαλλοντικά εγκλήματα σε Ελλάδα και Ιρλανδία.

Στην Ελλάδα, επικεντρώνομαι στον Ασωπό, στη Μεσσαπία και στις Σκουριές και στην Ιρλανδία γράφω για το εργοστάσιο Βωξίτη στην περιοχή Aughinish της πολιτείας Λίμερικ καθώς και για το τσιμεντάδικο Irish Cement Factory της πολιτείας Λίμερικ.

Το Λίμερικ είναι μια εργατούπολη 150.000 κατοίκων. Ιστορικά, έχει τα υψηλότερα επίπεδα ασθενών με άσθμα σε όλη την Ιρλανδία. Αν δούμε την γεωγραφία της περιοχής και με δεδομένο ότι επικρατούν ισχυροί δυτικοί άνεμοι πολύ συχνά, η κόκκινη σκόνη που παράγεται στο Aughinish ταξιδεύει στο δυτικό Λίμερικ.

Ακολουθεί ένα απόσπασμα από το βιβλίο...

= = = =

 Το εργοστάσιο βωξίτη στο Aughinish

 

Σύμφωνα με την βιβλιογραφία, ο βωξίτης είναι πέτρωμα, δηλαδή συνδυασμός ορυκτών, και αποτελεί το κυριότερο μετάλλευμα αργιλίου. Ανακαλύφθηκε το 1821 από το Γάλλο γεωλόγο Pierre Berthier στην πόλη Μπω (Les Baux-de-Provence) της νότιας Γαλλίας (Προβηγκία), από την οποία πήρε το όνομά του. Σχηματίζεται από την αποσάθρωση αργιλοπυριτικών πετρωμάτων (κυρίως μαγματογενούς προελεύσεως), θεωρούμενος έτσι ιζηματογενές πέτρωμα.

Η εξόρυξή του γίνεται κυρίως με τη μέθοδο του ανοικτού ορύγματος, καθώς είναι πιο εύκολη και οικονομικότερη και οι εμφανίσεις του βωξίτη είναι κοντά στην επιφάνεια του εδάφους. Η μεγαλύτερη παραγωγός βωξίτη χώρα στον κόσμο είναι αυτή την στιγμή η Αυστραλία, ενώ μεγάλα κοιτάσματα υπάρχουν ακόμα στην Γουινέα, το Βιετνάμ, την Βραζιλία, την Τζαμάικα, την Κίνα και την Ινδία. Στην Ευρώπη τα μεγαλύτερα κοιτάσματα βρίσκονται στην Ελλάδα, όπου παρεμβάλλονται με μορφή φακών, κοιτών, θυλάκων ή και ακανόνιστων μαζών μέσα σε ασβεστολιθικούς σχηματισμούς, κυρίως στην περιοχή της ζώνης Παρνασσού - Γκιώνας και σε μικρότερα κοιτάσματα στον Ελικώνα, στη Χαλκιδική, στα νησιά Αμοργό και Σκόπελο, στην περιοχή της Ελευσίνας και στην Εύβοια.

Η ελληνική παραγωγή βωξίτη από τις S&B Βιομηχανικά Ορυκτά (θυγατρική Ευρωπαϊκοί Βωξίτες ΑΕ), Δελφοί Δίστομο ΑΜΕ^[1] και ΕΛΜΙΝ ΑΕ^[2], διατηρείται στα επίπεδα 1,8-2,3 εκ. tn το χρόνο, εξασφαλίζοντας την εγχώρια παραγωγή αλουμινίου ενώ ένα σημαντικό ποσοστό εξάγεται στην διεθνή αγορά για άλλες χρήσεις π.χ. χαλυβουργία, τσιμεντοβιομηχανία, παραγωγή πετροβάμβακα, λειαντικών μέσων κλπ^[3].

 

Η μεταλλουργία του βωξίτη ακολουθεί δυο φάσεις:

·  Μετατροπή σε υδροξείδιο του αργιλίου (μέθοδος Bayer): Ο βωξίτης λειοτριβείται και εισάγεται σε δοχεία μαζί με πυκνό διάλυμα καυστικού νατρίου υπό υψηλή πίεση και θερμοκρασία περίπου 150^ο C. Τα ορυκτά του αργιλίου διαλυτοποιούνται, ενώ απομακρύνονται και απορρίπτονται τα υπό μορφή ερυθράς λάσπης υδροξείδια του σιδήρου. Το διάλυμα στη συνέχεια ψύχεται και το καθαρό υδροξείδιο του αργιλίου καταβυθίζεται. Το στερεό υπόλειμμα θερμαίνεται σε υψηλή θερμοκρασία μετατρεπόμενο έτσι σε οξείδιο του αργιλίου (αλουμίνα).

·  Εξαγωγή αργιλίου (μέθοδος Hall-Héroult): Η αλουμίνα εισάγεται σε μεγάλες λεκάνες. Αυτές είναι ορύγματα στο έδαφος επενδεδυμένα με υψηλής ανθεκτικότητας σε διάβρωση και υψηλές θερμοκρασίες μεταλλικές πλάκες. Εκεί θερμαίνεται μέχρι τήξεως. Επειδή η θερμοκρασία τήξεως είναι πολύ υψηλή (περίπου 1100^ο C), προστίθεται περίπου 40% κρυόλιθος (Na₃AlF₆), για να καταβιβάσει το σημείο τήξεως περίπου στους 850 - 900^ο C. Το τήγμα υφίσταται ηλεκτρόλυση, με τα τοιχώματα της λεκάνης να αποτελούν την άνοδο και ηλεκτρόδιο από άνθρακα να αποτελεί την κάθοδο. Στο ηλεκτρόδιο αυτό αποτίθενται φθόριο και οξυγόνο, το οποίο καίοντας τον άνθρακα συμβάλλει στη διατήρηση της υψηλής θερμοκρασίας. Το φθόριο συλλέγεται από ειδικές σωληνώσεις στο κάλυμμα της λεκάνης και χρησιμοποιείται εκ νέου. Το παραγόμενο αργίλιο είναι σε ρευστή μορφή (τηγμένο), συλλέγεται από τη λεκάνη και υφίσταται εκ νέου εμπλουτισμό με νέα ηλεκτρόλυση, φθάνοντας σε καθαρότητα το 99%. Στη συνέχεια χύνεται σε ειδικά καλούπια και παίρνει μορφή κυλίνδρου ή "χελώνας", με τις οποίες διατίθεται στο εμπόριο.

 

 

Χρήσεις του Βωξίτη

·  Το κυριότερο μετάλλευμα εξαγωγής αργιλίου. Η κυριότερη χρήση του (περίπου το 85% του παραγόμενου βωξίτη χρησιμοποιείται για την παραγωγή αλουμινίου).

·  Υλικό λείανσης σε υψηλές θερμοκρασίες: Όταν θερμανθεί ως την τήξη του, παίρνει κρυσταλλική μορφή, αποκτώντας υψηλή σκληρότητα, που του δίνει λειαντικές ιδιότητες.

·  Κατασκευή πυρίμαχων υλικών.

·  Κατασκευή τσιμέντου ταχείας πήξεως (διασπορικός βωξίτης).

Στην περιοχή Aughinish της πολιτείας του Λίμερικ (County Limerick) στην Δυτική Ιρλανδία, υπάρχει ένα εργοστάσιο επεξεργασίας βωξίτη που ανήκει στην εταιρεία Rusal (https://rusal.ru/en/ ).

Σύμφωνα με το site της εταιρείας, όπως συμβαίνει και με όλα τα εταιρικά sites που παράγουν μεταλλεύματα, η εταιρεία λειτουργεί τηρώντας όλα τα περιβαλλοντικά standards (sic!) και σέβεται την βιοποικιλότητα της περιοχής. Το εργοστάσιο είναι χτισμένο στις εκβολές του πιο μεγάλου ποταμού της Ιρλανδίας, του Shannon και η περιοχή είναι ιδιαίτερη οικολογικής και πολιτισμικής αξίας. Έχει χαρακτηριστεί ως περιοχή Natura

https://www.npws.ie/sites/default/files/protected-sites/natura2000/NF002165.pdf

Mεγάλα φορτηγά πλοία φέρνουν τον βωξίτη από την Ρωσία και η επεξεργασία του γίνεται στο εργοστάσιο στο Aughinish. Η αλουμίνα που παράγεται διατίθεται στην Ιρλανδική και ευρωπαϊκή αγορά.

https://bauxite.world-aluminium.org/refining/case-studies/aughinish/

 

 Τα παραπροϊόντα έχουν όμως μεγάλο ενδιαφέρον. Το κυριότερο παραπροϊόν είναι η λεγόμενη κόκκινη σκόνη (red dust) που αποτίθεται στην περιοχή. Όταν επικρατούν ισχυροί άνεμοι, η σκόνη αυτή μπορεί να ταξιδέψει πολλά χιλιόμετρα. Πολλές φορές στο παρελθόν, οι κάτοικοι του δυτικού Λίμερικ έχουν ξυπνήσει το πρωί και τα αυτοκίνητά τους είναι καλυμένα με την κόκκινη σκόνη. Η σκόνη αυτή αποτελεί έναν μεγάλο περιβαλλοντικό κίνδυνο μιας και μπορεί να περάσει μέσα μας μέσω της αναπνοής. Δεν είναι, άλλωστε, τυχαίο ότι το Λίμερικ είναι η πόλη της Ιρλανδίας με τα μεγαλύτερα ποσοστά ανθρώπων που πάσχουν από άσθμα.

Οι αρχές της Ιρλανδίας κάνουν ότι κάνουν και οι Ελληνικές αρχές...Προσπαθούν να πετάξουν την μπάλα στην εξέδρα και κάνουν λόγο για σκόνη από την Αφρική και όχι από το Aughinish!